Vanuatu

Opublikowane jako: Vanuatu — Tagi: — admin @ 15:53

vanuatu_flag

(do 1980 r. Nowe Hebrydy)

Obszar: 12 290 km²

Ludność: 185,000 (1998); 215,446 (2008)

Stolica : Port Vila (Vila)

Niepodległość 30 lipca 1980 r.

Ustrój: republika

Podział: 6 prowincji (Malampa, Penama, Sanma, Shefa, Tafea, Torba)

Etnicznie: Melanezyjczycy 91%, Polinezyjczycy 3%, Azjaci 3%, biali 3%

Jez. urzędowe: bislama (pidżin), angielski, francuski

Religie: chrześcijanie 80 % (większość prezbiterianie), rodzime wyznania i pozostałe 20%

Analfabetyzm: 36% ludności powyżej 15 lat

Przyrost naturalny: 2,1%

Dł. Życia: 65 lat (M: 63, K: 67 lat)

Gł. Miasta: Vila (34 tys.), Luganville (10 tys.), Port-Orly (1tys.), Isangel (1 tys.)

Ludn. miejska: 19%

Ziemia: grunty orne 2%, plantacje 10%, użytki zielone 2%, lasy 75%, pozostałe 11%

Zatrudnienie: 61% - rolnictwo, 4% - przemysł, 35%- usługi

PNB na 1mieszk.: 1 320 USD

Zadłużenie: 48 mln USD

Waluta: 1 Vatu=100 centymów

Geografia

Państwo położone na obszarze Nowych Hebrydów (poza wyspami Matthew i Hunter) na południowo-zachodnim Pacyfiku (Melanezja), 1750 km na wschód od Australii, 500 km na północny wschód do Nowej Kaledonii, 800 km na północny zachód od Fidżi. Obejmuje 83 wyspy o powierzchni od 8 do 3680 km², usytuowanych w pasie długości 650 km. Są to: Wyspy Torresa, Wyspy Banksa, centralnie położone duże wyspy Espiritu Santo, Malo, Malekoula, Aoba, Maewo, Pentecost, Ambrym, Epi i Efate, oraz grupa wysp południowych (Erromango, Tanna, Aneytioum).

Wyspy są częściowo pochodzenia wulkanicznego, a cały obszar jest nadal aktywny zarówno wulkanicznie, jak i sejsmicznie (40 trzęsień ziemi w ciągu ostanich dwóch lat), tak więc wyspy zostały uformowane także w wyniku ruchów tektonicznych i wyniesienia ponad poziom morza fragmentów grzebietu oceanicznego. Najwyższym wzniesieniem jest wulkan Tabwemasana (zwany też Santo) na wyspie Espiritu Santo, 1879 m n.p.m. Obok wulkanicznych stożków w krajobrazie Vanuatu wyróżniają się lawowe płaskowyże i nadbrzeżne niziny.

Gleby Vanuatu są pochodzenia wulkanicznego, przeważnie są to andosole.

Od kwietnia do października średnia temperatura wynosi 23 stopnie, jest to zimowa pora roku. Lato, od listopada do kwietnia, jest gorące i wilgotne, zdarzają się tropikalne cylony z obfitymi opadami. Klimatycznie część północna różni się od wysp na południu, chociaż obie należą do klimatu podrównikowego. Na południu klimat jest suchszy i występują większe wahania średnich miesięcznych temperatur (16-29 stopni Celsjusza, na północy 22-27°C). Strumienie są krótkie, ze zmiennym stanem wód, na południu okresowe. Roślinność na północy to wiecznie zielone lasy tropikalne z drzewiastymi paprociami, drzewami sandałowymi i tekowymi i lianami, natomiast na południu panują suche lasy sosnowe, araukaria i stepy. Faunę stanowią gryzonie, nietoperze i ptaki, w tym gołębie, papugi, miodożery i drozdy.

map-vanuatu

Ludność

Wyspy Vanuatu zostały zasiedlone 3,5 tys. lat temu przez Melanezyjczyków i Papuasów, których potomkowie stanowią dziś 91 % ludności, i określają siebie jako Ni-Vanuatu. Pozostałe 9 % to ludność polinezyjska, europejska i azjatycka, która przybywała od 2 poł. XIX w. w ramach kolonizacji brytyjsko-francuskiej. Następstem tej mieszanki jest zróżnicowanie religijne (wśród wyznań chrześcijańskich: prezbiterianie, katolicy, anglikanie i in., azjatyckie religie i kulty lokalne) i językowe, a także kulinarna różnorodność (najsilniejsze wpływy francuskie i chińskie). Językami urzędowymi są bislama, angielski i francuski. Ludność miejscowa posługuje się ponad 100 lokalnymi językami. Językiem interesów jest głównie angielski, chociaż na wyspach funkcjonuje wiele firm francuskich. Językami edukacji są angielski i francuski, chociaż w niektórych szkołach na obszarach wiejskich zaczęto ostatnio wprowadzać języki macierzyste. Ze względu na powiązania gospodarcze, coraz bardziej popularne stają się języki chiński i japoński.

Vanuatu jest krajem młodym demograficznie, 39% społeczeństwa nie ukończyło 15 roku życia, a tylko 3 % osiągnęło wiek powyżej 65 lat. Wynika to z wysokiego przyrostu naturalnego na poziomie 2,1 % rocznie, przy współczynniku płodności kobiet równym 4,7.

Opieka medyczna jest trudno dostępna, na ponad 14 tys. ludzi przypada jeden lekarz. Skutkuje to wysoką śmiertelnością niemowląt i niską przeciętną długością życia.

Analfaetyzm utrzymuje się na wysokim poziomie, chociaż szkolnictwo elementarne jest powszechnie dostępne. Na wyspach istnieje kilka szkół średnich, centrum kształcenia technicznego, kolegium nauczycielskie oraz filia Uniwersytetu Południowego Pacyfiku, na której studiuje obecnie ponad 930 studentów z krajów Pacyfiku.

Vanuatu cechuje niski wskaźnik gęstości zaludnienia, przy dużych różnicach regionalnych. Większość ludności zamieszkuje tereny nadmorskie, a 2/3 ludności zamieszkuje 4 największe wyspy: Efate, Espiritu Santo, Tanna i Malekoula. Dominuje osadnictwo wiejskie, jedynie 19% społeczeństwa mieszka w mieście. Największe ośrodki miejskie to stolica Port Vila (34tys.), Luganville, Port Orly, Lamap i Potnarhvin.

Gospodarka

Gospodarka Vanuatu biegnie dwutorowo, z jednej strony istnieje duży sektor małych posiadaczy ziemskich, z drugiej mały sektor gospodarki monetarnej, obejmujący plantacje, handel, bankowość, transport morski, turystykę. Na początku lat 70-tych wprowadzono prawo handlowe, co pozwoliło na rozwój gospodarki monetarnej.

Większość powierzchni kraju zajmują lasy (których eksploatacja dostarcza państwu dużych dochodów), obszary trawiaste, skały wulkaniczne i rafy koralowe. Obszar ziemi uprawnej jest dosyć ograniczony, obejmuje wąski obszar nabrzeża, jednak dzięki intensywnej uprawie oraz dogodnym warunkom glebowym osiąga się wysokie zbiory. Najważniejszą uprawę stanowi palma kokosowa (69 000 hektarów), dająca 50 tys.  ton kopry rocznie.  Następnie kawa (1,5 tys. t), kakao (gł. z wyspy Malekoula), trzcina cukrowa, banany, orzeszki ziemne i owoce cytrusowe. Na potrzeby własne ludność uprawia jam, taro, kukurydzę, warzywa i drzewo chlebowe.

Hoduje się bydło mięsne (wołowina na eksport), trzodę chlewną, kozy, drób, a także intensywnie poławia ryby, zwłaszcza tuńczyka.

Eksportuje się koprę (29 %), wołowinę (29 %), kakao (15 %), drewno, przetwory rybne oraz korale, a importuje maszyny, środki transportu, surowce przemysłowe, paliwa i żywność. Najważniejszymi partnerami handlowymi Vanuatu są Australia, Japonia, Nowa Zelandia i państwa Unii Europejskiej (gł. Holandia).

Vanuatu należy do krajów rozwijających się. Najbardziej dochodowe dziedziny to turystyka, usługi finansowe (Vanuatu to tzw. raj podatkowy oraz kraj taniej bandery), rolnictwo, rybołówstwo i przetwórstwo spożywcze.

Większość społeczeństwa pracuje w rolnictwie, leśnictwie i rybołówstwie. Jedynie 4 % jest zatrudnionych w przemyśle. Dość duży procent ludności jest zatrudniony w usługach. Rząd stara się stymulować rozwój przemysłu wydobywczego. Od lat 90. ponownie eksploatuje się złoża manganu na wyspach Efate i Erromango, ponadto żwiry, piaski i wapień koralowy. Wiadomo, że na Vanuatu istnieją też złoża miedzi, złota i ropy naftowej.

Przemysł przetwórczy jest słabo rozwinięty, produkuje się głównie koprę, konserwy rybne, sklejkę oraz żywność i napoje.

Rząd Vanuatu prowadzi intensywną kampanię skierowaną do zagraniczych inwestorów.

Dla obcokrajowców niedostępne są dziedziny gospodarki zarezerwowane tylko dla rdzennych mieszkańców (Ni-Vanuatu), takie jak np. handel obwoźny, organizacja imprez kulturalnych, tradycyjnych uczt dla turystów, prowadzenie barów kawa, a w ogóle zabroniony jest przemysł zbrojeniowy i jądrowy.

Jednostkę monetarną stanowi vatu (VT). Konta bankowe mogą być zakładane w vatu lub w najważniejszych walutach świata, a przekazy pieniężne są możliwe w każdej walucie, dotyczy to transakcji każdego typu, m. in. transferów zysków wypracowanych na Vanuatu, pożyczek, dywidend.

Najważniejsze banki to Bank Rezerw, Bank Narodowy Vanuatu, banki zagraniczne i państwowy Bank Rozwoju.

Działania rządu zachęcają do wszelkich form inwestwania na Vanuatu, warunkiem jest przyczynianie się do rozwoju gospodarki kraju. Nie ma ograniczeń w obcym kapitale przedsiębiorstw, stąd większość przedsięwzięć jest w rękach zagranicznych.

Na Vanuatu nie istnieją: podatek dochodowy, podatek od nieruchomości, spadkowy, od darowizn, podwójne opodatkowanie ani ukryte podatki.

Istnieją z kolei cła, które są ograniczone kilkoma warunkami. Jeśli chodzi o cła na towary importowane, priorytetowo traktowane są przedsięwzięcia w zakresie rolnictwa, przemysłu i turysytki, zwłaszcza te, które przyczyniają się do zwiększenia wymiany zagranicznej, rozwoju wsi, wzrostu zatrudnienia czy powiększenia bazy turystycznej. Możliwe jest nawet całkowite zwolnienie z ceł, na przykład na towary wwiezione na Vanuatu na rozwój działalności. Ustawa International Companies Act pozwala na 20-letni okres zwolnienia z podatków od momentu zarejestrowania firmy. Zwolnione z cła są wyroby przywożone na wyspy w celach przetworzenia, z dobrym skutkiem można się także ubiegać o zwolnienie z ceł na materiały budowlane wwożone na potrzeby rozwoju bazy turystycznej (całkowicie wolny od podatku jest na przykład sprzęt do sportów wodnych). Można uzyskać obniżenie podatku do 5%, jeżeli firma zamierza użytkować lokalnie dostępne surowce.

Zwolnienia na produkty importowane są podyktowane słabymi zdolnościami produkcyjnymi Vanuatu, prawie wszystkie głównych dobra konsumpcyjne muszą być importowane.

VAT (GST) wprowadzono po raz pierwszy w 1999 r., obecnie na poziomie 12,5 %.

Dochody rządu pochodzą z podatków pośrednich, dochodów z tytułu dzierżaw, licencji i pomocy zagranicznej, głównie australijskiej, nowozelandzkiej, pochodzącej z UE oraz japońskiej

Transport

Największe znaczenie ma żegluga, Vanuatu posiada dwa porty głębokomorskie, w Vila i Santo, oraz lotnictwo (dwa międzynarodowe lotniska: Bauerfield Airoprt 11 km od Vila i drugie na Santo, oraz krajowe na wszystkich większych wyspach). Transport samochodowy istnieje na więszych wyspach, sieć dróg liczy 1130 km, głównie o nawierzchni gruntowej. Transport publiczny stanowią autobusy i prywatne taksówki, na prowincji - taksówki.

Turystyka

Drogie bilety lotnicze na Vanuatu rekompensuje urozmaicony krajobraz wysp, wulkaniczne stożki, piaszczyste plaże i ciepłe wody idealne do nurkowania. Do najpopularniejszych atrakcji należą sporty wodne, wycieczki na wulkany i w głąb lasów deszczowych oraz widowiskowe loty samolotem. Można też zwiedzić miejsca związane z II wojną światową.

Muzeum w Vila zawiera ciekawe zbiory sztuki ludów Pacyfiku.

Vanuatu znane jest z wycieczek po wulkanach, najbardziej dostępny jest Yasur na wyspie Tanna. Na tej wyspie znajduje się też ośrodek lokalnego kultu Johna Frum.

Nurkowie mogą eksplorować liniowiec President Coolidge i niszczyciel USS Tucker, spoczywające na dnie morskim w pobliżu Espiritu Santo, jak również inne wraki i kaniony morskie wokół pozostałych wysp.

W okresie od kwietnia do maja na wyspie Pentecost odbywają się rytualne skoki (zw. naghol) z 30-metrowej wieży, mężczyzn przywiązanych linami za kostki. Rytuał ten ma zapewnić obfite plony.

Wrzesień-styczeń to najlepszy czas na podglądanie życia ptaków.

Vanuatu generalnie jest krajem bezpiecznym dla turystów, podobno jednym z najbezpieczniejszych na Pacyfiku. Podkreśla się pokojowe nastawienie mieszkańców i niski wskaźnik przestępczości, jakkolwiek ten ostatni wzrasta, a cudzoziemcom zaleca się ostrożność, zwłaszcza na samotnych plażach oraz nocą w mieście.

Przed wizytą w głębi kraju zaleca się zabranie ze sobą leków przeciwko malarii, jak również zabezpieczenie się przeciwko ukąszeniom komarów oraz zaszczepienie przeciwko żółtaczce wątrobowej typu A i durowi brzusznemu. Poza wodą z hoteli i mejskich sieci wodociągowych zaleca się picie wyłącznie wody butelkowanej, jak również spożywanie dobrze ugotowanego jedzenia. Opieka medyczna istnieje na podstawowym poziomie i poważniejsze przypadki wymagają ewakuacji do Australii lub Nowej Zelandii. Należy także zachować ostrożność podczas nurkowania, zdarzały się przypadki ataków rekinów.

Rocznie Vanuatu odwiedza 46 tys. turystów, głównie z Australii (57%). Przychody z turystyki stanowią 24 % wartości PKB. Rząd kładzie nacisk na rozwój turystyki, jest to jedna z preferowanych dziedzin gopsodarki, w związku z czym prowadzi się inwestycje w zakresie bazy hotelowej i rozwoju usług.

Kultura

W 2008 r. na liście światowego dziedzictwa UNESCO umieszczono pierwszy obiekt z Vanuatu. To obszar największego na Pacyfiku miejsca, gdzie w tym samym czasie, masowo, ludzie zostali pochowani żywcem, The Roi Mata Domain. Obszar wodza Roi Mata, ostatniego, najwżniejszego wodza Vanuatu. Archeolodzy twierdzą, że Roi Mata zmarł ok. roku 1600. Obszar ten znajduje się pół godziny drogi od Port Vila, obejmuje północno-zachodni rejon wybrzeża wyspy Efate i dwie pobliskie wysepki Lelepa i Eretoka. Trzy wczesno XVII wieczne stanowiska zawierają rezydencję Roi Mata oraz obszar pochówku. Wódz zmarł śmiercią naturalną, po czym wraz z nim życem pochowano jego żonę oraz czterdziestu dostojników dworu. Na wyspie Eretoka znajdują się megalityczne nagrobki wskazujące miejsca pochówków, w tym samego wodza. Z kolei na wyspie Lelepa w jaskini Fels odkryto sztukę naskalną. Na tej wyspie miał umrzeć Roi Mata.

Znaczenie tego miejsca wypływa głównie z tradycji mówionej. Roi Mata funkcjonuje w świadomości Vanuatańczyków jako władca, który wprowadził pokój oraz system klanowy, który do dziś dnia istnieje na centralnych wyspach kraju. Nadal 80 % mieszkańców kraju żyje w tradycyjnych strukturach.

Zaskakujący jest fakt, jak bardzo tradycja mówiona została potwierdzona przez wykopaliska archeologiczne. Kiedy na początku lat 60-tych francuscy archeolodzy eksplorowali pierwsze pochówki, wiele odnajdywali w stanie takim, jaki był przedstawiony w tradycji ustnej, łącznie ze szczegółami ubioru i ozdób, jak świńskie kły i muszle! Niektóre osoby zidentyfikowano z imienia. Mężczyźni umierający dobrowolnie mogli napić się odurzającego napoju kava, stąd ułożenie ich ciał wskazuje, że umierali spokojnie. Natomiast kobiety, którym zwyczajowo zabraniano picia kava, umierały w męczarniach, o czym świadczą ich ręce próbujące usunąć ziemię.

Historia

Wyspy wchodzące w skład Vanuatu zostały zasiedlone ok. 3,5 tys. lat temu przez Melanezyjczyków i Papuasów, później pojawili się także Polinezyczycy. Europejczycy odkryli wyspy w 1606 r., kiedy przybył tu Portugalczyk Pedro Fernandez de Queiros. W 1768 r. dotarł tu Francuz Louis Antoine de Bougainville, a w 1774 r. James Cook, który nazwał wyspy Nowymi Hebrydami, ponieważ przypominały mu szkockie krajobrazy. Od 1870 r. datuje się napływ europejskich kolonistów, francuskich i angielskich misjonarzy, kupców i handlarzy niewolników, wywożący miejscową ludność do pracy na plantacjach trzciny cukrowej w Queensland w Australii. W 1887 r. Wielka Brytania i Francja ustanowiły wspólną komisję do administrowania wyspami, a w 1906 r. kondominium Nowe Hebrydy. Podczas II wojny  światowej na Espiritu Santo istniała amerykańska baza morska i lotnicza, będąca przyczółkiem do walk o Wyspy Salomona.

Droga do niepodległości naznaczona była wielorakimi konfliktami. Na wyspach istniało wiele ruchów secesjonistycznych. W 1980 r. na Espiritu Santo i Tanna wybuchły secesjonistyczne powstania, które zostały stłumione. W lipcu 1980 r. Nowe Hebrydy uzyskały niepodległość i przyjęto nazwę Vanuatu.

W grudniu 1994 r. 11 Rad Rządów Lokalnych (Local Government Councils) przeprowadziło reformę, w wyniku której podzielono kraj na 6 prowincji o zwiększonej autonomii wewnętrznej, przy ciągłej zwierzchności rządu państwowego.

Ustrój

Najważniejszym aktem prawnym jest konsytucja Vanuatu z 1980 r.

Najważniejszym organem władzy jest jednoizbowy parlament o 4-letniej kadencji, złożony z 52 członków, wybierany w powszechnych, równych i tajnych wyborach przez obywateli, którzy ukończyli 18 rok życia. Członkiem parlamentu może zostać osoba, która ukończyła 25 lat. W normalnym trybie odbywają się rocznie dwa zwyczajne posiedzenia parlamentu.

Głową państwa, uosabiającą jedność narodu, jest prezydent, wybierany na okres pięciu lat. Prezydentem może zostać jednie rdzenny obywatel Vanuatu. Jest on wybierany w tajnym głosowaniu przez kolegium wyborcze złożone z członków parlamentu i prezydentów rządów lokalnych. Pierwszym prezydentem był George Kalkoa (znany także jako Ati George Sokomanu).

Władzę wykonawczą sprawuje w imieniu ludu premier i Rada Ministrów. Premier jest wybierany przez członków parlamentu w tajnym głosowaniu i samodzielnie formuje gabinet, do którego powołuje 12 ministrów.

National Council of Chiefs (Rada Wodzów Plemiennych) jest ciałem doradczym dla parlamentu we wszystkich kwestiach, które dotyczą zachowania i promocji tradycji i kultury rdzennej ludności, jej celem jest ochrona i rozwój lokalnych języków oraz przechowanie zwyczajów Ni-Vanuatu. Parlament sankcjonuje działania Rady.

Władzę sądowniczą sprawują niezawiśli sędziowie i Sąd Najwyższy.

Urząd ombudsmana został powołany mocą konstytucji, do jego obowiązków należy m. in. czuwanie nad wolnością językową mieszkańców.

Vanuatu nie uznaje podwójnego obywatelstwa. Prawo do obywatelstwa Vanuatu nabywa się niezależnie od miejsca urodzenia, jeżeli przynajmniej jedno z rodziców jest obywatelem Vanuatu. Dzieci ze związku zalegalizowanego, jak i pozamałżeńskie, mają równe prawa.

Prawo do posiadania ziemi mają jedynie obywatele Vanuatu, a do posiadania jej wieczyście tylko rdzenni mieszkańcy. Posiadanie ziemi uregulowane jest zwyczajowo. Część ziemi należy do rządu, część znajduje się w rękach prywatnych. Jest to jedna z drażliwych kwestii na Vanuatu.

W 2008 r. urząd prezydenta sprawuje Kalkot Matas Kelekele, a szefa rządu Edward Natapei.

Przynależność do organizacji międzynarodowych: British Commonwealth of Nations (Brytyjska Wspólnota Narodów), Francuska Liga Narodów, Organizacja Narodów Zjednoczonych (UN), Agence de Co-operation Culturelle et Technique, Soth Pacific Bureau for Economic Co-operation (SPEC), Secretariat of the Pacific Community, Bank Światowy i Azjatycki Bank Rozwoju.

Symbole narodowe

Hymn Vanuatu skomponował i napisał François Vincent Ayssav. Tekst „Yumi, Yumi, Yumi” („My, my, my”), przyjęty po uzyskaniu przez kraj niepodległości, wyraża ogromną dumę i głosi podstawowe wartości Ni-Vanuatu.

Flagę Vanuatu zaprojektował Malon Kalontas. Widnieje na niej liść paproci namele i kieł świni oznaczające pokój i pomyślność. Dolny zielony pas oznacza ziemię i rolnictwo - podstawę gospodarki Vanuatu, środkowe czarne pole uosabia Vanuatu, które kształtem przypomina właśnie literę Y. Kolor czarny symbolizuje Melanezję i rasę melanezyjską. Czerwony górny pas oznacza jedność poprzez więzy krwi. Żółty znak Y biegnący na czarnym polu oznacza chrześcijaństwo, światło Chrystusa oświetlające całą Republikę Vanuatu.

Na godle Vanuatu również znajduje się emblemat liścia i kła świni. Osoba widniejąca na godle to Walter Hayde Lini, jeden z twórców niepodległości Vanuatu i jego pierwszy premier. On  to w Dniu Niepodległości oznajmił, że od dnia 30 lipca 1980 r. mieszkańcy Vanuatu muszą występować razem jako naród, czego wyrazem jest oficjalne motto Vanuatu „Long God Yumi Stanap” (In God we Stand).

Charakterystyczny dla Vanuatu jest symbol kła świni i liścia paproci namele. Świński kieł jest tradycyjnym symbolem pomyślnosci i jest noszony na wyspach jako ozdoba. Liść oznacza pokój, ale także tabu. Jeżeli nad wejściem do budynku zostaną umieszczone skrzyżowane liście namele, ludzie nie korzystają z tego miejsca do czasu, aż konflikt zostanie rozwiązany, a tabu zdjęte.

Bibliografia:

Przeglądowy Atlas Świata. Australazja, Antarktyka, pod red. Rajmunda Mydela i Jerzego Grocha, Kraków 1999.

Strony internetowe:

Strona rządowa: http://www.vanuatugovernment.gov.vu/

Vanuatu Online: http://www.Vanuatu.net.vu

Vanuatu Online, portal rządowej gazety: http://www.vol.com.vu/

Vanuatu Broadcasting & Television Corporation: www.vbtc.com.vu/

Port Vila Presse Online, najważniejszy portal informacyjny: www.news.vu

Codzienne wiadomości z Vanuatu Post Newspaper: www.vanuatudaily.com/

Vanuatu Map Server: http://map.vanuatu.gov.vu

Wiadomości dotyczące inwestowania na Vanuatu: http://www.investinvanuatu.com

Konstytucja Vanuatu: http://www.vanuatugovernment.gov.vu/government/library/constitution.html

Wiadomości kulturalne: http://www.vanuatuculture.org/

Wiadomości o kraju i kulturze, National Tourism Office: http://www.vanuatutourism.com

Przyroda: http://www.biodiversity.com.vu/

Znaczenie flagi Vanuatu: http://flagspot.net/flags/vu.html

Lista obieków zaproponowanych przez Vanuatu do włączenia na listę światowego dziedzictwa UNESCO:

http://www.vanuatuculture.org/vchss/20061227_tentative_list.shtml

http://www.unesco.org/csi/wise/indigenous/photos/map.jpg

Nauru

Opublikowane jako: Nauru — Tagi:, , — admin @ 14:59

 

flaga-nauru1

 

Obszar:                       21,3 km²

Ludność:                    10,5 tys. (1998);  13,7 tys. (2008)

Stolica :                      gł. ośrodek administracyjny - Jaren (Yaren)

Niepodległość            31  I  1968

Ustrój:                         republika

Podział:                      14 okręgów

Etnicznie:                    67% Mikronezyjczycy, 15% Melanezyjczycy, 9% Azjaci, 8% biali,

1% inni

Jez. Urzędowe:            nauru, angielski

Religie:                        protestanci - 60%, katolicy - 30%, pozostali - 10%

Analfabetyzm:             1%  ludności powyżej 15 lat

Przyrost naturalny:      1,3%

Dł. Życia:                      67 lat (M: 64, K: 69 lat)

Gł. Miasta:                    Jaren (4tys.), Anabar, Anibare

Ludn. miejska:             100%

Ziemia:                         grunty orne 8%, teneny związane z wydobyciem fosforytów 80%, pozostałe (12%)

Zatrudnienie:                3% - rolnictwo, 57% - przemysł, 40%- usługi

PNB na 1mieszk.:         18 500 USD

Zadłużenie:                  33 mln USD

Waluta:                        1 Dolar australijski = 100 Centów

 

Republika Nauru składa się z jednej wyspy koralowej znajdującej się na pd.-zach. Pacyfiku, w Mikronezji. Jej odległość od równika jest niewielka, co mieszkańcy tego kraju uwidocznili na swej fladze. Większość wyspy zajmuje płaskowyż o wysokości od 30-60 m n.p.m. Najwyższy punkt Nauru wznosi się na wysokość 61 m n.p.m. Linia brzegowa tego wyspiarskiego kraju wynosi zaledwie 19 km. Płaskowyż Nauru otacza wąskie wybrzeże, na którym znajdują się w miarę urodzajne gleby oraz piaszczyste plaże. Niestety, wcześniej zalegające tu pokłady guana utworzyły pokaźne złoża fosforytów, których rabunkowa eksploatacja doprowadziła do katastrofy ekologicznej na 80% obszaru wyspy, a zarazem kraju.

Klimat Nauru jest tropikalny. Średnia roczna temperatura wynosi 27°C, a suma opadów w ciągu roku to ok. 2000 mm. Nieregularność opadów powoduje częste susze w republice Nauru. Wyspa ma też spore problemy z wodą pitną. Brak wód powierzchniowych zmusza mieszkańców kraju do importowania słodkiej wody. Jedynym naturalnym zbiornikiem wodnym na wyspie jest Buada, lecz napełnia się ono wodą pochodzącą z filtracji, dzięki swemu położeniu w depresji, a jego sporadyczne napełnianie się wodą zdatną do użycia nie może być podstawowym zaopatrzeniem kraju.

Jedni z pierwszych odkrywców tej wyspy nazwali ją „Przyjemną”. Głównie z powodu porastającej ją wtedy, bujnej tropikalnej roślinności. Obecnie taka roślinność możliwa jest do zobaczenia tylko na wybrzeżach Nauru. Około 80% flory i fauny wyspy zniszczono bezpowrotnie, na skutek odkrywkowego wydobycia fosforytów.

Różnorodność etniczna mieszkańców Nauru spowodowana została imigracją pracowników eksploatujących fosforyty, głównie z Chin, Filipin, Kiribati i Tuvalu. Praktycznie cała ludność tego wyspiarskiego kraju zamieszkuje wybrzeża Nauru. To państwo nie ma oficjalnej stolicy, a rolę głównego ośrodka administracyjnego sprawuje Jaren. W społeczności dominują wyznawcy religii Chrześcijańskich (ok. 90%).

Opieka medyczna na Nauru jest bezpłatna i dosyć dobrze rozwinięta (1 lekarz na 700 osób). Podobnie sytuacja przedstawia się w Edukacji. Nauka dzieci w wieku od 6 do 16 lat jest także darmowa i obowiązkowa.

 

map_nauru

Gospodarka

Wydobycie fosforytów to podstawa gospodarki tej wyspiarskiej republiki. Jest w niej zatrudnionych 57% mieszkańców w wieku produkcyjnym. Eksploatacja odbywa się na obszarze 80% powierzchni kraju. Państwo jest właścicielem spółki zajmującej się wydobyciem fosforytów, stąd też pochodzi większość PNB republiki Nauru. Obecnie złoża fosforytów w kraju są na wyczerpaniu. Rząd stara się stworzyć inne źródła dochodu jak usługi frachtowe, czy transport lotniczy. Turystyka nie wchodzi tu w grę ze względu na 80-90% klęskę ekologiczną wyspy spowodowaną wydobyciem fosforytów.

W rolnictwie zatrudnionych jest tylko 3% mieszkańców kraju, uprawiając głównie banany, ananasy, orzechy kokosowe i warzywa. W hodowli najpopularniejsza jest trzoda chlewna i drób.

Rybołówstwo także stoi na bardzo niskim poziomie, przez co odgrywa niewielką rolę w gospodarce Nauru.

Podstawowym towarem eksportowym były fosforyty. Ich sprzedaż zagranicznym firmom dawała duże zyski Nauru, przez co ludność tego kraju żyła na względnie wysokim poziomie. Fosforyty zapewniały dodatni bilans handlowy wyspiarskiej republice, która importowała głównie maszyny, paliwa, i artykuły spożywcze, głównie z Australii, Wielkiej Brytanii, Nowej Zelandii i Japonii.

Obecnie Nauru z powodu wyczerpujących się złóż fosforytów jest na krawędzi upadku. Podtrzymywane przy życiu państwo głównie funduszami z Australii nadal utrzymuje się na powierzchni starając się znaleźć nowe źródła dochodu. W 1993 roku Australia zobowiązała się do wypłacenia Nauru 57 mln AUD jednorazowo, w ramach rekompensaty za zniszczenie środowiska naturalnego na wyspie przez wydobycie fosforytów, przed uzyskaniem przez Nauru niepodległości. Dodatkowo Australia postanowiła przez 20 lat przekazywać republice Nauru dotacje w wysokości  2,5 mln AUD, celem zagospodarowania terenów pokopalnianych na wyspie. Mimo pomocy także innych krajów Nauru nadal upadało. Sposobem na poprawę sytuacji miało być utworzenie na wyspie raju podatkowego, co też się stało. Jednakże w 2000 roku grupa najbogatszych państw świata G7 nakazała Nauru zrewidowanie swego systemu bankowego, gdyż wykorzystywany jest przez rosyjskich kryminalistów do prania brudnych pieniędzy.

Republika Nauru to jeden z najostrzejszych przeciwników przeprowadzania prób nuklearnych na Oceanie Spokojnym. Więcej na ten temat wiedzą Francuzi. Dodatkowo Nauru jest jednym z państw, które na skutek ocieplenia się klimatu i podniesienia się poziomu morza, mogą przestać istnieć. Wyczerpujące się złoża fosforytów oraz brak perspektyw na poprawę warunków życia zmuszają ludność do emigracji.

Transport na Nauru jest dobrze zorganizowany. Wokół całej wyspy przebiega utwardzona droga kołowa. Znajduje się tu także linia kolejowa prowadząca z centrum wyspy do pd.-wsch. części wybrzeża, ale służy tylko do transportu fosforytów. Niestety otaczające wyspę rafy koralowe uniemożliwiły powstanie portów morskich na wyspie. Załadunek i wyładunek ze statków przeprowadzany jest na redzie. Na wyspie w pobliżu Jaren znajduje się port lotniczy obsługujący także połączenia międzynarodowe. Kraj ten posiada własne linie lotnicze „Air Nauru”.

Historia

Do dzisiaj nie wiele wiadomo na temat pierwszych mieszkańców wyspy. W 1798 roku dla białych odkrył ją brytyjski kapitan John Fearn. Od 1888 roku do wybuchu I wojny światowej wyspę zaanektowały Niemcy. Na początku XX wieku rozpoczęto na Nauru eksploatację fosforytów. Podczas I wojny światowej została zajęta przez Australię, a od 1920 roku weszła pod zarząd Ligi Narodów i stała się jej terytorium mandatowym pod wspólnym zwierzchnictwem Australii, Nowej Zelandii i Wielkiej Brytanii. W latach 1942-1945 wyspa znajdowała się pod okupacją Japonii.  Od 1947 roku stała się terytorium powierniczym ONZ, pod wspólną kontrolą Australii, Nowej Zelandii i Wielkiej Brytanii. W styczniu 1968 roku wyspa proklamowała niepodległość. Uchwalono konstytucję, a nowo-powstały kraj nazwano republiką Nauru. Jeszcze w tym samym roku Nauru zostało przyjęte do brytyjskiej Wspólnoty Narodów. Dwa lata później w 1970 roku rząd Nauru przejął kontrolę nad wydobyciem fosforytów. W roku 1999, Nauru, jako najmniejsza republika świata zostało przyjęte do ONZ. W 2001 roku Nauru zdecydowało się przyjąć 3 statki uchodźców z Azji, których nie chciała przyjąć Australia. Za co Australijczycy nie omieszkali wynagrodzić Nauru finansowo. W ciągu niespełna półwiecza najmniejsza republika świata z jednego z najbogatszych państw świata stała się bankrutem podtrzymywanym przy życiu dzięki dotacją takich krajów jak Australia czy Wielka Brytania.

Prezydent, a zarazem premier Nauru wybierany jest na 3 letnią kadencję przez parlament z jego członków.

Władzę ustawodawczą sprawuje na Nauru jednoizbowy parlament zwany „Radą Ustawodawczą”. W jego skład wchodzi 18 deputowanych.

Władza wykonawcza należy do rządu wybieranego przez parlament Nauru.

Nauru nie posiada własnego wojska. Na podstawie podpisanych umów międzynarodowych, za obronę republiki Nauru odpowiada Australia.

 

Bibliografia:

Przeglądowy Atlas Świata. Australazja, Antarktyka, pod red. Rajmunda Mydela i Jerzego Grocha, Kraków 1999.

W internecie:

http://www.census.gov/cgi-bin/ipc/idbrank.pl

http://oceania.stosunki.pl/nr/

https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/nr.html

http://www.nauruwire.org/

http://www.un.int/nauru/government.html

http://www.earth.northwestern.edu/people/emile/nauru.html