Kolejne spotkanie ANZORA

Opublikowane jako: Bez kategorii — admin @ 11:11

Zapraszamy wszystkich zainteresowanych na spotkanie T.N.A.NZ.O. w kawiarni Col. Maius “U Pęcherza”,

  ul. Jagiellońska 15, Kraków

w  środę 26 maja o godzinie 17.00

W tym czasie mgr Joanna Rzońca przedstawi prezentacje pt: Nieśmiertelny Ned Kelly.

Więcej na Plakacie poniżej. Wstęp wolny.

zaproszenie

Tuvalu

Opublikowane jako: Tuvalu — Tagi:, , — admin @ 16:59

 

fl-tv1
 

Stolica :                               Vaiaku  /na atolu Funafuti/
Obszar:                                26 km²
Ludność:                              10 400 (1998r.),  12 177 (2008r.)
Gęstość zaludnienia:           425 os/km² (2002r.)

Długość  życia w latach:      M: 64,2; K: 68,5
Współczynnik zgonów niemowląt:: 38‰
Przyrost naturalny:              14,1 ‰
Niepodległość:                    1 X 1978r.
Ustrój:                                  monarchia konstytucyjna,  członek brytyjskiej Wspólnoty Narodów
Podział etniczny:                 91,2%  Polinezyjczycy,  1%  Europejczycy,  7,8%  inni

Religie:                                chrześcijanie - 98% (do lokalnej odmiany protestantyzmu, Chrześcijańskiego Kościoła Tuvalu należy 97% mieszkańców), bahaiści - 1%, pozostali - 1%
Języki urzędowe:                 tuvalu, angielski
Główne miasta:                    Vaiaku (4tys. mieszkańców)
Ludność  miejska:                53%
Zatrudnienie:                        20% - rolnictwo, 24% - przemysł, 56%- usługi
PKB na 1 mieszkańca:         1556 USD (1999)
Inflacja:                                1.5%
Handel zagraniczny:

                                             import 13.7 mln USD ( gł. Fidżi, Australia, Nowa Zelandia)
                                             eksport 0.79 mln USD (gł. Fidżi, Australia, Nowa Zelandia)

Waluta:                                 1 Dolar australijski = 100 Centów 
                                             1 Dolar Tuvalu = 100 Centów

 

      Tuvalu w miejscowym języku oznacza „osiem atoli”, które trzymają się razem - a wiec jedynie osiem zamieszkanych wysp z dziewięciu zostało uwzględnionych  w nazwie państwa.

Położenie geograficzne

Tuvalu obejmuje 9 atoli ( o powierzchni od 0,4 km² do 4,9km²)  w zachodniej części  Oceanu Spokojnego, w Polinezji. Atole (Nanumea, Nui, Vaitupu, Nukufetau, Funafuti i Nukulaelae) oraz pojedyncze wyspy koralowe (Nunumanga, Niutao, Niulakita)  są rozproszone na obszarze ok. 1,3 mln km² , wyspy położone najdalej na północ i południe , są oddalone od siebie o ok 600 km. Długość linii brzegowej wysp to 24 km. Najbliżsi sąsiedzi: Kiribati na północy, Fidżi na południu, Wyspy Salomona na zachodzie. Wyspy Tuvalu rozciągają się między 5° i 11° szerokości geograficznej południowej oraz 176°  i 180° długości geograficznej wschodniej.  Państwo to charakteryzuje klimat  równikowy wybitnie wilgotny, średnia temperatura przez cały rok utrzymuje się na poziomie 27-30° ale  te upały łagodzą w ciągu roku chłodne wiatry z południowego wschodu. Roczna suma opadów waha się od 3000 mm na północy do 4000 mm na południu. Zdarzają się tutaj zarówno susze jak i tajfuny tropikalne. Wyspy Tuvalu zbudowane  są z wapienia koralowców (poza wapieniem- brak bogactw mineralnych),  wznoszą się one  ponad powierzchnię wód na wysokość nie przekraczającą 5m i prze z to grozi im częściowe lub całkowite zatopienie (wg badań ONZ do 2050r) w następstwie podniesienia się poziomu wód oceanów spowodowanego efektem cieplarnianym - stąd liczne akcje dotyczące umacniania wybrzeża poprzez sadzenie szybko rosnących drzew i krzewów. W 2001 roku, rząd Tuvalu zwrócił się do Australii o pomoc w znalezieniu miejsca,  na które można by przenieść państwo. Liczne rafy koralowe utrudniają żeglugę. Tutejsze gleby w większości są nieurodzajne lub zbyt płytkie  (z wyjątkiem Vaitupu). Rośnie tutaj palma kokosowa, chlebowiec właściwy i maniok jadalny oraz inne rodzime warzywa. Ubogą faunę lądową tworzą szczury,  jaszczurki i ptaki morskie,  natomiast bardzo bogata jest flora i fauna morska.

                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                               

                                                                                                                                                                                                           
Gospodarka

Według kryteriów ONZ, Tuvalu należy do mniej  rozwiniętych krajów świata - otrzymuje zatem pomoc finansową od Banku Światowego i Międzynarodowego Funduszu Walutowego, a także od Australii, Japonii, USA. Około 60% PKB dostarczają usługi. Wpływy dewizowe  pochodzą w głównej mierze  ze sprzedaży znaczków pocztowych i monet Tuvalu oraz przekazów pieniężnych pracujących za granicą.  Jedyną uprawą eksportową jest palma kokosowa, a głównymi roślinami żywieniowymi są pulaka, papaja, pandan i banany;  na eksport  przeznaczane są również ryby (tuńczyk),  plecionkarstwo z liści pandana,  wyrób naszyjników z muszli. Do Tuvalu importowana jest przede wszystkim żywność, paliwo, artykuły przemysłowe, maszyny.

 
Turystyka

Zauważa się bardzo znikomy udział turystyki  w dochodach państwa- kraj ten odwiedza zaledwie ok.1000 turystów zagranicznych rocznie. Przeszkodą jest słabo rozwinięta baza turystyczna,  położenie z dala od linii komunikacyjnych oraz obawy co do negatywnych skutków,  jakie masowy napływ przybyszów z zewnątrz mógłby wywrzeć na tradycyjny sposób życia mieszkańców.

 
Historia

Wyspy Tuvalu zamieszkane były prawdopodobnie już w pierwszej połowie pierwszego tysiąclecia, a odkryte zostały w 1568 roku przez hiszpańskiego podróżnika Alvaro  de Mendana de Neyrę a w 1764 roku na wyspy Tuvalu dotarł brytyjski żeglarz John Byron, dziadek poety George’a Byrona. Największy atol Funafuti odkrył amerykański kapitan Arent de Prester, który cały archipelag nazwał „Ellice Islands” na cześć właściciela statku. W XVIII - XIX w. wyspy były stopniowo kolonizowane przez Brytyjczyków. W XIX w. wyspy zwane Lagunowymi, odwiedzali wielorybnicy, kupcy i peruwiańscy handlarze niewolników (w 1863 roku uprowadzili stąd ok.400 mieszkańców, tj. 15% populacji).  W połowie XIX wieku rozpoczęto tutaj akcję chrystianizacji mieszkańców wysp.  Od 1892 roku Wyspy Lagunowe zostały objęte  wraz z Wyspami Gilberta brytyjskim protektoratem, w 1915  roku zostały anektowane przez Wielką Brytanię i włączone do kolonii Wyspy Gilberta i Lagunowe. W czasie II wojny światowej znajdowały się tutaj amerykańskie bazy lotnicze. Po zezwoleniu przez Wielką Brytanię na początku lat 70. na utworzenie w kolonii organów samorządowych wybuchły konflikty między Mikronezyjczykami z Wysp Gilberta a Polinezyjczykami z Wysp Lagunowych. W referendum z 1974r,  ok. 90% mieszkańców Wysp Lagunowych opowiedziało się za niepodległością. W 1975r Wyspy Lagunowe uzyskały status odrębnej kolonii, 1.X.1978 proklamowano niepodległość - państwo przyjęło nazwę Tuvalu i weszło  w skład brytyjskiej Wspólnoty Narodów. Chroniczny deficyt bilansu handlowego Tuvalu wyrównuje zagraniczna pomoc gospodarcza udzielana głownie przez Australię, Nową Zelandię i Wielką Brytanię. Faktyczny brak własnych wpływów budżetowych (w latach 80. głównym źródłem dochodów państwa była sprzedaż znaczków pocztowych, później sprzedaż licencji na połowy tuńczyka) stanowił przeszkodę we wstąpieniu Tuvalu do ONZ (minimalna składka członkowska wynosi 20 tys. USD rocznie). Przyjęcie do ONZ 6.IX .2000 stało się możliwe dopiero po przyznaniu Tuvalu przez światową Korporację Internetową (ICANN) atrakcyjnego skrótu jego nazwy w domenie internetowej ( >>.tv <<)  W 1998 roku Tuvalu sprzedało na 10 lat prawa do końcówki >>.tv<< w adresach internetowych kanadyjskiej  firmie internetowej  Ideallab za opłatą licencyjną w wysokości 4 mln USD rocznie (Ideallab uzyskuje w sprzedaży aukcyjnej poszukiwanych adresów internetowych w rodzaju >>free.tv<< czy >>sex.tv<< ceny sięgające 500 tys.). USD. Dzięki tej transakcji Tuvalu zyskało środki nie tylko na opłacenie składki członkowskiej w ONZ,  lecz również na poprawę infrastruktury na zamieszkanych wyspach,  rozbudowę szkolnictwa i na stypendia dla studiujących na zagranicznych uniwersytetach.

 

Polityka

Od 1 X 1978 Tuvalu jest niepodległym państwem, członkiem brytyjskiej Wspólnoty Narodów. Poprzednio była to kolonia brytyjska, do X 1975 zwana Wyspami  Lagunowymi  (Ellice). Formalnie do 1 I 1976 roku stanowiła wspólne terytorium z Wyspami Gilberta (Wyspy Gilberta i Ellice). Zgodnie z konstytucją  z 1.X 1978 r., zmodyfikowaną 1 X 1986r., głową państwa jest monarcha brytyjski,  reprezentowany przez gubernatora generalnego. Organem władzy ustawodawczej jest 1-izbowy parlament,  w skład którego wchodzi 12 członków wyłanianych w wyborach powszechnych na kadencje 4-letnią. Władzę wykonawczą sprawuje sześcioosobowy  rząd,  na którego czele stoi premier powoływany przez parlament spośród jego członków. Ministrów mianuje gubernator generalny w porozumieniu z premierem. Rząd jest odpowiedzialny przed parlamentem. Na każdej z wysp istnieje Rada Wodzów Plemiennych, która podejmuje decyzje w sprawach lokalnych.

Członkostwo w ważniejszych organizacjach międzynarodowych: ONZ, WHO

Głowa państwa - Królowa Elżbieta II

Gubernator Generalny-  FiloimeaTelito (od 15 IV 2005)

Rząd (14.08.2006)
premier i minister spraw zagranicznych - Apisai Ielemia
wicepremier i min. bogactw naturalnych - Tavau Teii

ministrowie:
spraw wewnętrznych - Willy Telavi
finansów, planowania gospodarczego i ds. przedsiębiorstw - Lotoala Metia
transportu i robót publicznych - Taukelina Finikaso
zdrowia, oświaty i sportu - Iakoba Italeli

Parlament  - spiker- Kamuta Latasi

W wyborach,  które odbyły się 3.08.2006r., wszystkie mandaty zdobyli kandydaci niezależni - nie ma tutaj partii politycznych - zamiast  nich działają związki plemienne.
Prasa:
Te Lama - miesięcznik  o tematyce religijnej, Funafi,nakł.1000
Tuvalu Echoes - dwutygodnik w języku angielskim, Vaiaku, zał. 1984, nakł. 250 egz.

 

BIBLIOGRAFIA

 

Bińkowski A.,  Almanach państw świata, Książka i Wiedza, Warszawa 2004

Bielewicz A., Wis J., Jeszcze 85 cm życia, „Polityka” nr 10/2005, s 54-55

Informator Polityczny, Polska Agencja Prasowa, sierpień 2006

Wielka Encyklopedia PWN, T28, J. Wojnowski (red.),PWN, Warszawa 2005

ABC ŚWIATA. Australia, Oceania, Antarktyda., W. Maik ( red. ), Kurpisz, Poznań 1998

Państwa świata. Leksykon. T4. Azja, Australia, Oceania., T. Słabczyński (red.), GeoCenter, Warszawa 1994

 

Internet:

 

http://www.tuvaluislands.com/

https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/tv.html

http://www.timelesstuvalu.com/

http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/asia-pacific/country_profiles/1249549.stm

http://www.lonelyplanet.com/worldguide/tuvalu/

http://www.dookolaswiata.pl/kraje/australia/tuvalu/tuvalu.htm

Zakątki Południowego Pacyfiku

Opublikowane jako: Bez kategorii — Tagi:, , — admin @ 13:21

Projekt „Zakątki Południowego Pacyfiku” to trzytygodniowa wystawa  unikatowych fotografii, monet i rękodzieła z m.in.Tonga, Vanuatu, Thaiti, Hawajów czy Wysp Cooka, która została przygotowana przez doktorantów i studentów - członków Towarzystwa Naukowego Australii, Nowej Zelandii i Oceanii, we współpracy z Wydziałem Studiów Międzynarodowych i Politycznych UJ, Biblioteką Jagiellońską oraz z Sekcją Historii Australii i Oceanii KNHS UJ. Zbiory prezentowane były w dniach 12-30 kwietnia 2010 roku na Sali Wystawowej w Bibliotece Jagiellońskiej. W związku z katastrofą samolotu rządowego w dn.10 kwietnia 2010 roku, Organizatorzy postanowili przesunąć uroczystą galę, i zamiast wernisażu przygotowano finisaż z udziałem m.in. przedstawicieli placówek dyplomatycznych, krakowskich uczelni oraz krakowskich szkół średnich.

Słowa powitania skierował do licznie zgromadzonego audytorium prof. dr hab. Zdzisław Pietrzyk, Dyrektor Biblioteki Jagiellońskiej, a następnie głos zabrały: J.E. Ruth Pearce – Ambasador Australii w Polsce oraz Małgorzata Puczyłowska – przedstawicielka Ambasady Nowej Zelandii w Polsce. W tym dniu czestnicy spotkania mieli możliwość poznania wielu ciekawostek zaprezentowanych przez podróżników i pasjonatów odległego Pacyfiku. Do wyprawy na Polinezję Francuską zachęcał ks. prof. dr hab. Krzysztof Kościelniak, a o życiu codziennym na Nowej Gwinei opowiadał dr Jerzy Grębosz. Swoje referaty przygotowali również doktoranci Uniwersytetu Jagiellońskiego - Dorota Rajca opowiedziała o miejscach, które warto zobaczyć w Australii, społeczeństwo Nowej Zelandii zostało przybliżone dzięki Dariuszowi Zdziechowi, a o rękodziele wśród mieszkańców Oceanii mówiła Joanna Rzońca.

Kolejną cześć spotkania stanowiło ogłoszenie wyników konkursu wiedzy „Antypody znane-nieznane”, wręczenie nagród i dyplomów uczniom krakowskich szkół średnich oraz ich nauczycielom. Dwuetapowy konkurs, odbywający się pod honorowym patronatem Ambasady Australii oraz Ambasady Nowej Zelandii, a także Małopolskiego Kuratorium Oświaty w Krakowie, cieszył się dużym zainteresowaniem krakowskich licealistów, którzy zaprezentowali wysoki poziom wiedzy, trafnie odpowiadając na szczegółowe pytania. Zwyciężył uczeń I L. O. w Krakowie, Arkadiusz Furdyna, któremu raz jeszcze gratulujemy.

Dzięki Ilonie Zdziech, wszyscy, którzy przybyli na finisaż mieli możliwość dosłownego posmakowania południowego Pacyfiku  poprzez degustację takich smakołyków jak: pudding z tapoki, sałatka ze słodkich ziemniaków, pasta krabowa, chlebki bananowe, napój poi. W tym czasie uczestnicy spotkania mieli również możliwość wysłuchania koncertu muzyki hawajskiej w wykonaniu zespołu Adama Hliniaka. Na koniec zaprezentowany został film „Kłopoty w raju”, ukazujący problemy tonącego Tuvalu.

Dodatkowo Organizotorom projektu udało się zorganizować spotkanie Rektora Uniwersytetu Jagiellońskiego J.M. prof. dr. hab. Karola Musioła z przedstawicielkami placówek dyplomatycznych Australii i Nowej Zelandii oraz z Prezesem Towarzystwa Naukowego Australii, Nowej Zelandii i Oceanii Dariuszem Zdziechem, a także opiekunem naukowym Sekcji Historii Australii i Oceanii KNHS UJ dr hab. Janem Lencznarowiczem. W trakcie spotkania rozmawiano o nawiązaniu współpracy między krakowskim a australijskim i nowozelandzkim środowiskiem naukowym. Na zakończenie uroczystych wydarzeń odbył się lunch, z udziałem Prelegentów, autorów wystawy oraz laureatów konkursu.

Organizatorzy dołożyli wszelkich starań, by wystawa „Zakątki Południowego Pacyfiku” była jak najlepiej promowana w mediach i w szczególności wśród mieszkańców regionu – informacje o projekcie pojawiły się na antenie rozgłośni radiowych (m.in. Radio Kraków), licznych portali internetowych (głównie poświęconych tematyce międzynarodowej, kulturalnej, naukowej) oraz na łamach prasy studenckiej, jak również przygotowano plakaty i indywidualne zaproszenia. Przygotowany został również ilustrowany folder zawierający merytoryczne informacje o regionie wraz z notkami o Autorach i Organizatorach. Podczas finisażu udało się nam poczynić wstępne ustalenia dotyczące kolejnego projektu jakim będzie konferencja poświęcona Australii (pod koniec 2010 roku), a która już teraz spotkała się z przychylną reakcją Ambasador Australii oraz miłośników Antypodów, którzy tak licznie odwiedzili gmach Biblioteki Jagiellońskiej.

 

Tak udane zorganizowanie projektu nie byłoby możliwe bez wsparcia finansowego udzielonego przez Wydział Studiów Międzynarodowych i Politycznych UJ, Towarzystwo Doktorantów UJ oraz Fundację Studentów i Absolwentów UJ Bratniak. Bardzo serdecznie dziękujmy za okazaną pomoc i liczymy na dalszą współpracę w przyszłości, podczas kolejnych projektów.

 

film z wystawy dostępny na stronie:

Zakątki Południowego Pacyfiku

 

 

Malarstwo nowozelandzkie

Opublikowane jako: Bez kategorii — Tagi:, , — admin @ 17:14

 

Również 26 kwietnia 2010 r., w krakowskim Klubie pod Jaszczurami przy Rynku Głównym odbyło się kolejne spotkanie Salonu Naukowego Towarzystwa Doktorantów Uniwersytetu Jagiellońskiego. Referat pt. „Rita Angus i Colin McCahon. Malarze z Kraju Długiej Białej Chmury” wygłosiła członkini naszego towarzystwa, mgr Joanna Rzońca. Wykład był merytoryczny, ciekawy, bogato ilustrowany oraz w interesujący sposób przekazany zebranej publiczności. Gratulujemy autorce i czekamy na następne wystąpienia !

kwiecien-2010-1211 kwiecien-2010-1240 kwiecien-2010-1238 kwiecien-2010-1265

Rapa Nui - Konferencja Naukowa

Opublikowane jako: Bez kategorii — admin @ 13:19

Dnia 26 kwietnia 2010 r. w gmachu Polskiej Akademii Umiejętności w Krakowie odbyła się konferencja naukowa zorganizowana przez Wydział II Historyczno-Filozoficzny i Wydział IV Przyrodniczy PAU, na której mieli przyjemność znaleźć się przedstawiciele Towarzystwa Naukowego A.NZ.O.

 

Otwarcia konferencji dokonał prof. dr hab. Janusz K. Kozłowski, który przybliżył historię badań nad Wyspą Wielkanocną. Zwrócił on uwagę, że dwie kwestie, która zawsze fascynowały badaczy wyspy, to kierunki migracji i rola Wyspy Wielkanocnej w zasiedleniu Nowego Świata oraz przeobrażenia ekologiczne, którym ulegał ten obszar. Problemy te w znaczący sposób przenikają się w dziejach tego małego skrawka lądu. Ostatnie badanie radiologiczne pozwoliły między innymi zaproponować nową, węższą periodyzację dziejów wyspy, w stosunku do ustaleń zaproponowanych przez Thora Heyerdahla.

Zaprezentowane referaty w obrazowy i fachowy sposób przedstawiały kolejne aspekty zarówno polskich badań na Wyspie Wielkanocnej, jak i samych dziejów wyspy i kultury rdzennych mieszkańców.

Mgr. inż. Andrzej Ciszewski wygłosił referat pt. Cele polskiej eksploracji speleologicznej na Wyspie Wielkanocnej. Ilość stanowisk powierzchniowych, głównie badanych do tej pory, na przestrzeni zaledwie 160 km², ocenia się na 24-25 tys., co jest rekordem na skalę światową. Stanowiska podziemne z kolei, do tej pory były badane w ograniczonym zakresie (interesował się nimi T. Heyerdahl, zaś w latach 80. miały miejsce badania misji hiszpańskiej). Historia polskich badań zaczęła się w 1999 r., kiedy Andrzej Ciszewski wraz ze Zdzisławem Janem Rynem podjęli się realizacji długofalowego planu badania i inwentaryzacji jaskiń Wyspy Wielkanocnej. Jego efektem było kilka wypraw i opracowanie kompletnej dokumentacji kartograficznej, antropologicznej i archeologicznej dla ponad 300 jaskiń i zachowanych w nich śladów działalności ludzkiej, a także wydanie pionierskiej na skalę światową publikacji na ten temat. Badania dowiodły, że faktyczne bogactwo świata jaskiń jest znacznie większe, niż sugerowała to dotychczasowa literatura. Polscy badacze z pomocą paralotniarzy opracowali też dokumentację fotograficzną wyspy z małej wysokości, co ułatwiło badania nad drogami transportowania gigantycznych posągów. Dokonania Polaków są rzeczywiście znaczące, jakkolwiek konieczne jest zebranie funduszy na przynajmniej 1-2 dalsze wyprawy w celu opracowania terenów wokół wulkanu Terevaka, najmniej uczęszczanego i najsłabiej poznanego obszaru wyspy.

Następnie odbyła się projekcja filmu zrealizowanego przez ekipę National Geographic, towarzyszącą polskiej wyprawie na Rapa Nui, pt. „Beneath Easter Island. “Rapa Nui bez tajemnic”.

Przytoczono w nim wyniki najnowszych badań DNA, ostatecznie potwierdzających, że pierwsi mieszkańcy Wyspy Wielkanocnej byli Polinezyjczykami, którzy pojawili się tutaj w okresie między 500-1000 r.n.e. Poprzez dokumentację codziennej pracy polskich badaczy, film ukazywał jednocześnie sugestywną wizję historii wyspy, zgodnie z którą po okresie pełnym harmonii i współpracy we wzajemnych stosunkach, w pewnym momencie nastąpił poważny kryzys społeczny, wymuszony rywalizacją o ograniczone zasoby naturalne. W pewnym momencie dziejów przynajmniej część populacji zmuszona została do życia pod ziemią - ukrywania się w jaskiniach. Stąd w jaskiniach pojawiają się takie znaleziska, jak obudowane i zamaskowane wejścia, broń, ogniska, paleniska, kości. Wspomniano o destrukcyjnej roli gospodarki żarowej, niekontrolowanym rozroście populacji szczurów i zubożeniu zasobów morskich. Z pewnością miały miejsce przypadki kanibalizmu. Wreszcie wypracowano formę stanowienia władzy, przez rywalizację o tytuł Człowieka-Ptaka, która pozwoliła zakończyć bratobójczą walkę. Kolejne katastrofy w dziejach wyspy były już związane z przybyszami z zewnątrz, czyli z białymi ludźmi. Na uwagę zasługuje fakt, że polscy badacze podjęli też próby eksploracji podwodnej, ponieważ, jak się okazuje, pod wodą znajdują się identyczne korytarze i jaskinie pochodzenia wulkanicznego. Badania te pokazały, że, w przeciwieństwie do bogatych raf Polinezji , podwodna flora i fauna Wyspy Wielkanocnej jest wyjątkowo uboga i nie była w stanie wyżywić populacji wyspy, która zapewne również nadmiernie ją eksploatowała w fazie swojego największego rozwoju (ocenianą na nie więcej niż 20 tys.). W sąsiedztwie wyspy znajduje się dosłownie jedna, słabo rozwinięta rafa. Pojedyncze rybki pływające wokół zastygłej pod wodą lawy obrazują tragizm sytuacji dawnych mieszkańców, którzy, wyrębując ostanie drzewo na wyspie, nie mogli już budować łodzi i wyprawiać się na dalekomorskie połowy tłustych tuńczyków i delfinów.

Drugi referat wygłosił prof. dr hab. Andrzej Paulo (Akademia Górniczo-Hutnicza). Dotyczył on: “wulkanów i tuneli lawowych na Wyspie Wielkanocnej”.

Pan profesor omówił historię geologiczną wyspy, która powstała 5 mln lat temu, ale aż do 3 mln lat temu znajdowała się pod wodą. Zanim człowiek ją zasiedlił, była już wystygłym i uformowanym lądem, na którym po dawnej aktywności wulkanicznej pozostały ślady w postaci wygasłych wulkanów, stożków pasożytniczych, ryftów, klifów, skał bazaltowych i obsydianów, gleb pochodzenia wulkanicznego, a także w postaci jaskiń i korytarzy uformowanych przez gorącą lawę. Ze skał pochodzenia wulkanicznego i tufów ludzie budowali między innymi moai. Obok tych pozostałości istotnym obiektem badań jest krater Ranokau. Znajdujące się w nim jezioro o średnicy 1,5 km kryje osady pozwalające na precyzyjne datowanie zmian w szacie roślinnej wyspy, w tym wyginięcie ostatnich drzew.

Referat dra Marka Sobczyka (Uniwersytet Warszawski) traktował o

“Archeologii w jaskiniach Wyspy Wielkanocnej”. Przytoczono kilka określeń opisujących wyspę, a mianowicie:n”pępek Świata”, „Koniec Jasności Nieba” i „Mleko”, które prawdopodobnie dotyczyły poszczególnych części wyspy, a nie jej całości. Badania archeologiczne na wyspie rozpoczęły się już w XIX w. Naukowców najbardziej interesowały wielkie posągi moai, pochodzenie mieszkańców tego odizolowanego od świata obszaru oraz pismo rongo-rongo. Jaskiniami zajmował się między innymi Thor Heyerdahl. Co ciekawe, w latach 50. jaskinie prezentowały niesamowite bogactwo artefaktów. Obecne badania wykazują pojedyncze egzemplarze, co świadczy o intensywnym rabunku dzieł. Jasienie służyły mieszkańcom jako obiekty ceremonialne, miejsca schronienia incydentalnego, siedziby mieszkalne, zbiorniki wody, „ogrody jaskiniowe”, czyli mająca dogodne do upraw, oraz jako grobowce. W obiektach tych zachowała się sztuka naskalna (przedstawienia bóstwa Make-Make i Człowieka-Ptaka), ruchome zabytki (igły kościane, misy kamienne, dłuta bazaltowe, drapacze obsydianowe, szczątki kostne; za czasów Heyerdahla były też liczne rzeźby) i obiekty archeologiczne (obudowane wejścia, , murki ogradzające podziemne uprawy, rampy, murki oddzielające części jaskini, platformy, legowiska, paleniska).

Następnie prof. dr hab. Zdzisław Jan Ryn (Collegium Medicum UJ) w przejmujący sposób opowiadał o swojej fascynacji wyspą i swoich relacjach z tubylcami. Profesor jako badacz zajmował się medycyną naturalną i jest już w rękopisie jego książka na ten temat. Jednak jego kontakty w Wyspą Wielkanocną zaczęły się od służby dyplomatycznej, kiedy odwiedzał ją jako Ambasador Polski w Chile w latach 90. Z opowieści opatrzonych tytułem: “Czy kultura Rapanui przetrwa?”; wyłaniał się sugestywny obraz społeczeństwa, które potrzebuje odnowić swoją tożsamość kulturową, bo tylko w ten sposób może przetrwać. Profesor zwrócił uwagę na zmiany, jakie zachodzą na Wyspie Wielkanocnej, i na ich historyczne uwarunkowania, m. in. wyjaśnił przyczynę wrogości tubylców wobec cudzoziemców. Jakkolwiek dowiedzieliśmy się też, ilu Polaków mieszka na wyspie… Zadaniem polskiej misji badawczej na Wyspie Wielkanocnej jest nie tylko odkrycie jej dla świata, ale też odkrycie jej dla samych mieszkańców wyspy. Przywrócenie im ich własnej przeszłości, mitologii, osiągnięć cywilizacyjnych, umocnienie owej mana.

Na zakończenie zaprezentowano publikację będącą efektem badań: The Caves of Easter Island. Underground World of Rapa Nui, Las Cuevas de Isla de Pascua. El Mundo Subterráneo de Rapa Nui, Kraków 2009.

Kolejnym celem autorów jest zebranie funduszy na polskojęzyczne wydanie dzieła. Warto dodać, że książka posiada nie tylko opisy, plany, genezę powstania i sposób użytkowania 315 jaskiń, ale także bibliografię dostępnych na świecie opracowań dotyczących wyspy. Jest to rzecz niespotykana na świecie zarówno ze względu na podjętą tematykę, jak również na profesjonalizm i wszechstronność przeprowadzonych analiz.

Podczas konferencji można było podziwiać wystawę fotograficzno-etnograficzną autorstwa prof. Zdzisława J. Ryna: „Rapa Nui bez tajemnic”, jak również dodatkowe zdjęcia wyświetlane w czasie referatów.

marzec-484 marzec-474 marzec-480  marzec-489 marzec-493

Z niecierpliwością będziemy oczekiwać na publikację materiałów pokonferencyjnych i gratulujemy organizatorom tak ciekawego spotkania!

ANZAC Day - Warszawa 2010 r.

Opublikowane jako: Bez kategorii — Tagi: — admin @ 12:42

 

W poniedziałek, 26 kwietnia, w Warszawie przed Grobem Nieznanego Żołnierza odbyły się uroczystości związane z 95 rocznicą bitwy o Gallipoli. W tym roku były one szczególnie smutne z powodu nieobecności prezydenckiego kapelana, ks. Romana Indrzejczyka, i dowódcy garnizonu Warszawy, gen. Kazimierza Gilarskiego, którzy zginęli dwa tygodnie wcześniej w katastrofie pod Smoleńskiem. W uroczystości wzięli udział między innymi mieszkający w Polsce Australijczycy i Nowozelandczycy, korpus dyplomatyczny, przedstawiciele polskich i nowozelandzkich sił zbrojnych oraz rządu polskiego. Nasze Towarzystwo Naukowe reprezentował jego prezes, Dariusz Zdziech.

 

ANZAC Day czyli święto upamiętniające żołnierzy australijskich i nowozelandzkich oddziałów  walczących w kampanii dardanelskiej, jest największym świętem narodowym w obydwu krajach. Celem kampanii, według planu Winstona Churchilla, było zdobycie Stambułu i wyeliminowanie Turcji z udziału w wojnie po stronie po stronie państw centralnych. Zarówno Australia, jak i Nowa Zelandia, poniosły w I wojnie światowej wielką daninę krwi, pod samym Gallipoli tracąc odpowiednio prawie 9 i ok. 3 tys. żołnierzy. Wydarzenia te i pamięć o nich nadal budują australijską i nowozelandzką tożsamość narodową. Dwudziestego piątego kwietnia każdego roku, w rocznicę rozpoczęcia operacji o godzinie 4.28 w obydwu krajach odbywają się tzw. dawn service, uroczystości o charakterze patriotycznym. Wspomina się odwagę i cierpienie ludzi, którzy za wolność zginęli nie tylko pod Gallipoli, ale i na innych frontach. Z czasem, obok pamięci o ofiarach kolejnych konfliktów, w których brały udział wojska australijskie lub nowozelandzkie, zaczęto wspominać także żołnierzy innych krajów, stąd uroczystości w Warszawie były okazją do przypomnienia również polskiej historii i ceny walki o wolność. Święto to obchodzone jest urzędowo także na Wyspach Cooka, Samoa, Tonga i Niue.

 

Z przemówień wygłoszonych na Placu Piłsudskiego 26.04.2010 r.:

 

Wraz z upływem lat wspomnienia przekazywane są następnym pokoleniom. Powinniśmy pamiętać dzisiaj i w przyszłości tych wszystkich, którzy służyli swoim krajom z honorem i godnością. Wyciągnijmy naukę z poświęcenia innych i starajmy się budować pokój na świecie. Pamiętajmy.

 

Dr Penelope Ridings,  Ambasador Nowej Zelandii w Polsce

 

Dzięki pamięci nie zginą w naszej historii i świadomości wspomnienia okropności wojen i wszelkich konfliktów - zarówno tych wydarzeń, które miały miejsce 70 lat temu w Katyniu, jak i tych sprzed 95 lat spod Gallipoli. To jest istota naszej tradycji obchodów Dnia ANZAC. Pamięć kształtuje naszą teraźniejszość i naszą przyszłość. Nigdy nie zapomnimy!

 

Ruth Pearce, Ambador Australii w Polsce

 

Symbolami nierozerwalnie związanymi z pamięcią o poległych żołnierzach w państwach Commonwealthu są dwa utwory, powstały w 1914 r. wiersz bryjskiego poety, Laurence’a Binyone, zainspirowany wydarzeniami spod Marny, oraz utwór na trąbkę, „Last post” („Ostatni apel”), odgrywany w hołdzie poległym żołnierzom, symbolizujący koniec ich służby i udanie się na zasłużony odpoczynek.

Laurence Binyone, Poległym

 

Poszli ze śpiewem do bitwy, młodzi.

Piękni, szczerzy, niezachwiani, promienni.

Trwali do końca, choć nie policzono im szans,

Polegli twarzą zwróceni do wroga.

Nie zestarzeją się tak, jak my, którzy pozostaliśmy.

Na ich twarzach nie odbije się piętno czasu ani wieki ich nie potępią.

O wschodzie i zachodzie słońca -

- będziemy o nich pamiętać.

 

„Last post”.