Australia na targach książki w Warszawie

Opublikowane jako: Galeria — Tagi:, — admin @ 09:48

.

W dniach 16 - 19 Maja 2013 r. w Warszawie na Stadionie Narodowym odbywały się targi książki. Wśród wystawców własne stoisko miały wydawnictwa z Australii. Dodatkowo w sobotę 18 maja 2013 r., na stadionie, w sali konfercyjnej odbyła się godzinna prelekcja dotycząca tego kraju. Wśród prelegentów znaleźli się Ambasador Australii w Polsce J.E. Jean Dunn, Radca Handlowy Ambasady Australii Steve Rank, oraz dziennikarz radiowy Marek Niedżwiecki.

.

.

IV Edycja Konkursu “Antypody znane-nieznane”

Opublikowane jako: Bez kategorii, Galeria, Galeria — Tagi:, , , — admin @ 19:48

a-z-n-iv-wzor

.

Szanowni Nauczyciele, drodzy Uczniowie małopolskich szkół ponadgimnazjalnych

.

Zapraszamy do udziału w IV Edycji Konkursu wiedzy “Antypody znane-nieznane”. Szczegółowe informacje dostępne są w zakładce “Konkurs“.

.

Zaproszenie w wersji PDF

zaproszeniekonkursantypody2012-2013

.

Wyspy Salomona

Opublikowane jako: Wyspy Salomona — Tagi:, , — admin @ 14:13

800px-flag_of_the_solomon_islands_svg

.

Obszar: 28,896 km²

Ludność: 559,198 tys. (2010)

Stolica : Honiara

Niepodległość: 7 lipca 1978

Ustrój: monarchia konstytucyjna

Podział: 9 prowincji + prowincja Honiara

Etnicznie: Melanezyjczycy 93%, Polinezyjczycy 4%, Mikronezyjczycy 1.5%, pozostali 1.5%

Język. Urzędowy: angielski, języki melanezyjskie

Religie: chrześcijanie 97,1%

Przyrost naturalny: 2.27%

Dł. Życia: 74 lat (M: 71, K: 77 lata)

Gł. Miasta: Honiara (50 tys.), Gizo(6476), Noro (5000), Auki (4400), Buala(2700), Kirakira (1100)

Ludność miejska: 18%

Ziemia: grunty orne (1%), plantacje(2%), pozostałe(97%)

Zatrudnienie: 42% - rolnictwo, 11% - przemysł, 47%- usługi

PNB na 1mieszk.: 2500 USD

Waluta: 1 Solomon Islands dollar (SBD) = 100 Cent

.

Geografia

Archipelag Wysp Salomona stanowi przedłużenie Archipelagu Bismarcka, leży na wschód od Papui- Nowej Gwinei oraz na północny wschód  od Australii na południowym Oceanie Spokojnym. Terytorium państwa, znajdującego się w środkowej Melanezji, wynosi 28,896 km², w tym 27,986 km² to powierzchnia lądowa, a obszary morskie stanowią 910 km²  Spośród 992 wysp oraz koralowych atoli wchodzących w skład Wysp Salomona, jedynie 147 jest zamieszkałych. Do największych wysp zalicza się: Guadalcanal, na której mieści się stolica (6470 km²), Santa Isabel (4660 km²), Malaita (4070 km²), San Cristóbal (3048 km²), Choiseul (2540 km²), Nowa Georgia (1761 km²). Teren wysp jest górzysty, pochodzenia wulkanicznego. Najwyższy szczyt to Popomanaseu, 2310 m n.p.m. znajduje się na wyspie Guadalcanal. Klimat jest tropikalny monsunowy- gorący i wilgotny, ochładzany przez bryzę morską. Wysokie temperatury i ulewne deszcze występują w okresie monsunu, tj. listopad - kwiecień. Średnia temperatura powietrza oraz średnia suma opadów dla Honiary wynoszą: styczeń- 28,9 °C i 325 mm, lipiec 27,8 °C i 84 mm. Lasy równikowe stanowią szatę roślinną. Faunę reprezentują liczne gatunki ptaków, a także endemiczny legwan.

solomonmape.

Historia

Wyspy zostały odkryte w  przez hiszpańskiego żeglarza Alvaro Mendaña de Neyra w 1568r. Wysłany został przez gubernatora Peru,  chcącego objąć w posiadanie legendarne Wyspy Salomona - krainę pełną złota i srebra. W kolejnych dziesięcioleciach Hiszpanie podejmowali próby kolonizacji, jednak bez sukcesów. W XVIII i XIX w. wyspy nawiedzane były przez łowców niewolników z Australii i Fidżi. Wywieźli oni prawdopodobnie 30 tys. rdzennych mieszkańców. Następnie, odpowiednio  w 1885 i 1883r. archipelag podzielono między między  Niemcy (północne wyspy) oraz Wielką Brytanię (południowe wyspy). W latach 1898-1900 Niemcy przekazały część wysp Imperium Brytyjskiemu, które ustanowiło nad nimi protektorat. Pozostałe wyspy, tj. Bougainville i Buka weszły w skład niemieckiego protektoratu Nowej Gwinei Niemieckiej. Pod koniec II wojny światowej (1942r.) znajdowały się one pod okupacją japońską. Toczyły się tam jedne z najbardziej zaciętych walk na Pacyfiku (słynne Walki o Guadalcanal). W latach 1943-1944 amerykańskie wojska wyparły Japończyków  z większości archipelagu. W 1976r. Wyspy Salomona otrzymały autonomię wewnętrzną, a 7 lipca 1978r. uzyskały niepodległość, pozostając jednak we Wspólnocie Narodów. Jako niepodległe państwo Wyspy Salomona w 2003r. stanęło na skraju bankructwa i anarchii, wywołanych korupcją oraz wzrastającym deficytem budżetowym. Wybuch niepokojów społecznych spowodował załamanie normalnego funkcjonowania kraju. Gubernator generalny poprosił o pomoc międzynarodową. W sierpniu tego roku wylądowało na Wyspach ponad 2 tys. policjantów z ponad 20 krajów Pacyfiku pod dowództwem Australii i Nowej Zelandii. Obecnie w kraju panuje względny spokój. Podwójne trzęsienie ziemi i tsunami nawiedziły państwo w kwietniu 2007r.

.

Ustrój

Wyspy Salomona są monarchią konstytucyjną z królową brytyjską jako głową państwa. Elżbieta II jest reprezentowana przez osobę gubernatora generalnego (urząd piastuje Frank Kabiu od 7 lipca 2009r.), wybieranego przez parlament na pięcioletnią kadencję. W jednoizbowym parlamencie zasiada 50 posłów. Wybierani są w głosowaniu powszechnym na cztery lata. Prezesem Rady Ministrów jest obecnie Danny Philip od 25 sierpnia 2010r., wybierany i nominowany jest przez posłów. Ministrów nominuje gubernator, na wniosek Szefa Rządu. Każda z 10 prowincji posiada własną radę wybieraną w powszechnym głosowaniu oraz lokalny rząd. Do kompetencji władz prowincji należą sprawy służby zdrowia, edukacji i komunikacji.

.

Gospodarka

Znaczna część ludności zajmuje się rolnictwem, rybołówstwem i leśnictwem. Szczególnie na prowincji rozpowszechniony jest handel wymienny. Większość produktów przemysłowych wraz z ropą naftową musi być importowana. Wyspy bogate są w złoża mineralne, jak choćby w ołów, cynk, nikiel, złoto. Częste bójki na podłożu etnicznym, zamykanie podstawowych branży gospodarki, a także brak środków ze skarbu państwa, spowodowały kryzys gospodarczy. Zmiany w prawie, przeprowadzone w celu doprowadzenia do gospodarczej stabilności, wpłynęły na niewielkie wzrost odbudowy gospodarczej. Wyspy Salomona należą do krajów rozwijających się, w oparciu o gospodarkę rynkową. Dużą pomoc stanowią dopłaty do budżetu  państwa od bogatszych sąsiadów: Australii, Japonii, Nowej Zelandii, a także Wielkiej Brytanii. Rolnictwo to przede wszystkim uprawy kakaowca, palm kokosowych i oleistych, bananów, batatów, manioku,  ryżu. Drewno (głównie drzewa hebanowego i sandałowego) eksportowane jest  do sąsiednich państw. Również  przemysł włókienniczy, spożywczy, produkcja akumulatorów i włókien szklanych jest bardzo rozwinięta. Warsztaty rzemieślnicze, funkcjonujące na potrzeby turystów, nastawione są na inkrustowanie muszli oraz wyplatanie mat i koszy. Połowy morskie  to głównie tuńczyk i bonito.

.

Społeczeństwo

Populacja społeczności Wysp Salomona wynosi 559,198 tys. Ludność rdzenną stanowią Salomończycy (93%,), będący odłamem Melanezyjczyków.  Polinezyjczycy reprezentują 3% ludności, a Mikronezyjczycy - 1,2%. Większość wierzących wyznaje różne odłamy protestantyzmu (78%) lub katolicyzm (19,1%). W użyciu jest ponad 120 języków tubylczych z grupy melanezyjskiej oraz Pidgin English (system komunikacji powstały poprzez pomieszanie dwóch języków), który pełni funkcję lingua franca (powszechnie stosowanego).

.

Informacje praktyczne

Kod telefoniczny to +677. Obowiązuje ruch lewostronny. Drogi niestety są w złym stanie, ponad to nagminnie nie przestrzega się przepisów ruchu drogowego. Bezpłatną wizę turystyczną ważną 3 miesiące uzyskuje się na lotnisku. Warunkiem jest posiadanie paszportu aktualnego od minimum 6 miesięcy, bilet powrotny oraz udokumentowanie posiadania środków finansowych wystarczających na czas pobytu. Na wniosek skierowany do dyrektora urzędu imigracyjnego wiza może być przedłużona na kolejne 3 miesiące. Za opłatę wyjazdową zapłacimy 40 SBD. Samoloty są zwykle pełne, a więc konieczna jest wcześniejsza rezerwacja. Zdarzają się odwołania lotów międzynarodowych z krótkim wyprzedzeniem. Promy są często przeładowane, brak też egzekwowania standardów podróżowania. Przepisy prawne surowo sankcjonują przestępstwa związane z narkotykami i homoseksualizm. Za przeklinanie grozi nawet kara ograniczenia wolności. Zagrożenie przestępczością w stolicy oraz na wyspie Guadalcanal, w tym z użyciem  broni palnej, jest duże, a działania policji -nieskuteczne. Polska nie utrzymuje stosunków dyplomatycznych z Wyspami Salomona. W razie jakichkolwiek problemów lub konieczności skorzystania z pomocy konsularnej najbliższy polski urząd konsularny znajduje się w Sydney (Australia).

.

Bibliografia

Ameryka Pn., Ameryka Pd., Australia i Oceania , pod red. Z. Otałęga, Kraków 2003.

Australia i Oceania, pod red. Natalia Bieniaszewska, Bożena Hałuszczyńska, Krzysztof Jaśniok, Poznań 2003.

Przeglądowy Atlas Świata. Australazja, Antarktyda. pod red. Rajmunda Mydela i Jerzego Grocha, Kraków 1999.

W  intenecie:

http://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/bp.html

http://www.infoplease.com/ipa/A0107975.html

http://www.oceania.stosunki.pl/sb/

http://www.odyssei.com/pl/travel/wyspy_salomona.php#1

http://www.traveldocs.com/sb/govern.htm

http://www.visitsolomons.com.sb/

http://www.state.gov/r/pa/ei/bgn/2799.htm

Zdjęcia Queensland wykonała Dorota Rajca, wrzesień/październik 2007

Opublikowane jako: Galeria — Tagi:, — admin @ 13:25

Zdjęcia Zachodniej Australii wykonała Dorota Rajca, sierpień/wrzesień 2007

Opublikowane jako: Galeria — Tagi:, — admin @ 13:14

Zdjęcia Fidżi wykonała Magdalena Trylańska - wrzesień - grudzień 2007

Opublikowane jako: Galeria — Tagi:, — admin @ 12:14

Norfolk

Opublikowane jako: Terytoria podległe — Tagi:, , — admin @ 15:37

ni_flag

 

Obszar:                                     34,6 km²

Ludność:                                 2,2 tys. (1998), 2128

Stolica :                                     Kingston              

Ustrój:                                       Terytorium zamorskie (zewnętrzne) Australii    

Podział:                                     jedność administracyjna (Wyspa Norfolk i dwie mniejsze wysepki Phillip i Nepean)

Etnicznie:                               Australijczycy, Nowozelandczycy, Polinezyjczycy

Jez. Urzędowe:                    angielski i norfuk (mieszanka XVIII-wiecznego angielskiego i tahitańskiego)

Religie:                                      anglikanie 34.9%, katolicy 11.7%, Zjednoczony Kościół Australijski 11.2%,

        Adwentyści Dnia Siódmego 2.8%, Australijscy Chrześcijanie 2.4%, Świadkowie Jehowy 0.9%, inne 2.7%, niezadeklarowani 15.2%, ateiści 18.1% (według danych z 2001)

Przyrost naturalny:         0,006%

Struktura wiekowa:         0-14 lat: 20,2 %; 15-64 lata: 63,9%; 65 i więcej lat: 15,9% (według

                                                        danych z 2007)                          

Gł. Miasta:                               Kingston, Burnt Pine, Cascade, Middlegate                 

Zatrudnienie:                       rolnictwo 3%, przemysł 12%, usługi 85%

Waluta:                                     1 dolar australijski = 100 centów

 

 

Geografia

         Norfolk jest wyspą wulkaniczną zbudowaną ze skał bazaltowych, położoną  800 km na południe od Nowej Kaledonii oraz 1680 km na pn. - wsch. od Sydney. Geolodzy szacują, że  wyspa powstała w wyniku erupcji wulkanu ok. 3-2 mln lat temu. Klifowe wybrzeże jest wysokie, dostępne tylko na niewielkim odcinku. Najwyższe wzniesienia, Mount Bates (319 m.) oraz Mount Pitt, osiąga wysokość 317 m n.p.m. Długość linii brzegowej wynosi 32 km. W części wyspa otoczona rafą koralową.

Norfolk położony jest w strefie klimatu zwrotnikowego morskiego. Klimat ten odznacza się małymi wahaniami temperatur w ciągu roku. Średnia roczna temperatura wynosi ok. 20°C i waha się pomiędzy 10° a 30°, rzadko przekraczając te granice. Roczna suma opadów wynosi ok. 1400 mm. Naturalnym zagrożeniem wynikającym z położenia geograficznego są tajfuny.

Na wyspie rośnie 174 gatunków rodzimej roślinności, z czego aż 51 to endemity. 18 spośród nich to rośliny bardzo rzadkie i trudne do spotkania nawet na tak niewielkim obszarze. Narbardziej znaną spośród nich jest araukaria, zwana sosną norfolską. Fauna bogata w gadu i ptaki, pozbawiona była płazów i ssaków.  Na Norfolk znajduje się Park Narodowy obejmujący 10% powierzchni terytorium, który został utworzony przede wszystkim w celu chronienia subtropikalnego lasu deszczowego. Środowisko naturalne wysepki Phillip uległo dewastacji w wyniku sprowadzenia na nią świń i królików, których zbyt duża ilość zakłóciła równowagę ekologiczną tego miejsca.

Na wyspie mieszka ok. 2,2 tys. ludzi. Oprócz Australijczyków i Nowozelandczyków żyją tu również Norfolczycy. Ci ostatni uważają się za potomków zesłańców ze statku „Bounty”, którzy zostali w 1856 roku przesiedleni z Wyspy Pitcairn. Oni posługują się odrębnym językiem, zwanym norfolskim (to połączenie XVIII wiecznego angielskiego z thaitańskim). Ludność miejska stanowi ok. 45%, ponad 1tys. mieszkańców żyje w Kingston

norfolk

Gospodarka

Mieszkańcy Terytorium utrzymują się głównie z turystyki i usług (90% zatrudnienia), choć dość ważną gałęzią gospodarki jest również rolnictwo i rybołówstwo (10%). Większość niezbędnych artykułów sprowadzanych jest z Australii i Nowej Zelandii drogą morską, ale Norfolk nie tylko importuje, lecz także eksportuje niektóre towary - są to głównie produkty rolnicze, przede wszystkim owoce (cytrusy, banany, awokado) i warzywa, ale także wołowina. Co ciekawe, na Norfolk uprawia się araucarię i palmy Kentia na nasiona, które są produktem eksportowym, tak jak znaczki pocztowe i rękodzieło.

Norfolk oprócz kontaktów gospodarczych z Australią i Nową Zelandią utrzymuje też kontakty handlowe z Azją i w nikłym stopniu z państwami europejskimi. Środkiem płatniczym używanym na wyspie jest dolar australijski.

Morska strefa ekonomiczna wokół Norfolk została wyodrębniona przez władze australijskie i wynosi 200 mil morskich, czyli 370 km. Strefa ta dotyczy głównie obszaru połowów ryb. Natomiast strefa przybrzeżna Norfolk obejmuje 3 mile morskie, czyli około 6 km.

 

Kultura i społeczeństwo

Chociaż nie można mówić o „macierzystej” kulturze wyspy sprzed czasów zasiedlenia przez osadników z Pitcairn, to jednak dzisiejsza kultura norfolska nie stanowi tylko jednej z odmian kultur białego człowieka. Została ona ukształtowana częściowo przez wpływy brytyjskie, częściowo tahitańskie. Przykładem tego konglomeratu jest chociażby język Norfuk - powstały na bazie XVIII - wiecznego języka angielskiego i tahitańskiego. Język ten został uznany w 2005 roku jako drugi oficjalny język na Norfolk.

Norfoldczycy są bardzo towarzyscy i wiele czasu spędzają poza domem, najczęściej nad wodą, łowiąc ryby lub pływając. Są gościnni, która to cecha jest bardzo przydatna w ich przypadku, gdyż utrzymują się głównie z turystyki.

Religia odgrywa w życiu mieszkańców Norfolk dość istotną funkcję, ale praktyka religijna to domena przede wszystkim starszego pokolenia. Najwięcej jest anglikanów, katolików i wyznawców Zjednoczonego Kościoła Australijskiego.

Jedną z bardziej znanych postaci na Norfolk jest australijska pisarka Colleen McCullough autorka znanych powieści, m.in. serii Masters of Rome, czy też najbardziej chyba znanego w Polsce dzieła Ptaki ciernistych krzewów (The Thorn Birds), na podstawie którego nakręcono w 1983 r. popularny serial z Richardem Chamberlainem w jednej z głównych ról. McCullough przebywała na Norfolk jedynie przez kilka lat (obecnie mieszka w Sydney), ale Norfoldczycy do dziś chętnie chwalą się pisarką.

            Na wyspie Norfolk wychodzą dwie gazety tygodniowe: „The Norfolk Islander”  (ukazuje się od 1965 roku) i „The Norfolk Window to the World”, która ma swoją wersję internetową (www.norfolkonline.nlk.nf). Działa również całodobowe lokalne Radio Norfolk i lokalna telewizja. Od 1998 roku  Norfolk ma swoje oficjalne strony internetowe i własną domenę „.nf”.

Liczebność społeczności norfoldzkiej jest niewielka, z tego też względu rzadko dochodzi tu do spektakularnych przestępstw. W XXI wieku odnotowano dwa morderstwa (2002, 2006), jednak zaznaczyć trzeba, że podobna zbrodnia wydarzyła się tu ostatnio w 1855 roku. Tak więc wyspę można nazwać swoistą „oazą spokoju”.

Przyrost naturalny na Norfolk jest bardzo niski. Jest kilka powodów takiego stanu rzeczy. Po pierwsze rodzi się tu stosunkowo niewiele dzieci, a po drugie utrzymuje się wysoki wskaźnik emigracji. Wyspa może zapewnić swoim mieszkańcom edukację jedynie na elementarnym poziomie - kształcone są tu dzieci do 12-go roku życia, tak więc zjawiskiem zupełnie naturalnym jest wysyłanie nastolatków na dalszą naukę na kontynent australijski, gdzie kończą szkoły średnie i często także studia. Niewielu z nich powraca na wyspę. Oprócz tego niski rozwój ekonomiczny wyspy jest też powodem, dla którego wyspę opuszcza całkiem spora liczba osób w  wieku produkcyjnym.

Ze względu na niewielką liczbą nazwisk używanych na wyspie zawartość norfoldzkiej książki telefonicznej jest dość nietypowa. Dla ułatwienia znalezienia odpowiedniej osoby umieszczono tam bowiem przezwiska, z których większość brzmi doprawdy mało oficjalnie. Tak więc w książce można wyszukać numery telefoniczne do takich osób jak np. Cane Toad, Dar Bizziebee, Kik Kik, Lettuce Leaf, Mutty, Oot, Paw Paw, Snoop, Tarzan, czy Wiggy.

 

Turystyka

Ze względu na bardzo słabo rozwiniętą gospodarkę mieszkańcy Norfolk utrzymują się w dużej mierze z turystyki. Sprzyjają temu atrakcyjne warunki przyrodnicze. Jedyne duże osady to Burnt Pine, gdzie znajdują się sklepy, poczta i inne budynki użyteczności publicznej oraz Kingston, które jest stolicą terytorium. W obydwóch miastach znajdują się hotele, jednak prawdziwym centrum turystycznym wyspy jest Burnt Pine, gdyż Kingston jest jedynie miastem ceremonii urzędowych i siedzibą władz Terytorium.

Główną atrakcją Norfolk, ściągającą na wyspę turystów jest oczywiście przyroda. Na Norfolk nie ma ani autostrad, ani większych dróg - długość wszystkich dróg na wyspie wynosi zaledwie 80 km. Nie ma tu także - co może dziwić -  portów. Do celów załadunkowych i rozładunkowych służą duże mola znajdujące się na nabrzeżach Kingstone i Cascade. Duże statki nie mogą podpływać za blisko i zwykle rozładunku dokonuje się partiami, korzystając z kursujących od statku do brzegu mniejszych łodzi. Taki nietypowy rozładunek oprócz tego, że jest uciążliwy jest równocześnie jedną z atrakcji chętnie obserwowaną przez odwiedzających wyspę.

Norfolk posiada za to oczywiście lotnisko. Na wyspę dolecieć można z Australii i Nowej Zelandii; obowiązuje ruch samochodowy lewostronny, brak transportu publicznego

Większość turystów przybywa tu właśnie drogą lotniczą. Lotnisko zostało zbudowane podczas II wojny światowej i było wówczas ważnym punktem strategicznym w walkach z wojskami japońskimi. Obecnie samoloty lądujące na Norfolk kursują do kilku miast australijskich, ale także do Nowej Zelandii, Nowej Kaledonii i na Wyspy Salomona.

 

Historia

Nie wiele jest potwierdzonych informacji na temat Norfolk, przed przybyciem Białych. Wyspa została odkryta w 1774 r. przez Jamesa Cooka. W 1788 wyspa została anektowana przez Wielką Brytanię i wcielona w skład kolonii Nowa Południowa Walia. Po aneksji na wyspie została założona kolonia karna, która funkcjonowała do 1814. Była to jedna z najcięższych brytyjskich kolonii karnych, do której zsyłani byli najbardziej niebezpieczni więźniowie. Wyspa ze względu na izolację geograficzną świetnie sprawdzała się jako „naturalne więzienie”. Ponowne zasiedlenie wyspy nastąpiło w roku 1825, a w 1844 wyspa została przekazana kolonii Ziemia Van Diemana (obecna Tasmania). Kolonia karna funkcjonowała do 1855 roku, po czym wyspa ponownie została opuszczona.

W 1856 roku wyspa została ponownie zasiedlona, tym razem przez potomków tahitańczyków i buntowników z okrętu HMS Bounty, którzy przenieśli się tu z wyspy Pitcairn. Na cześć tego wydarzenia co roku 8 czerwca obchodzone jest na Norfolk święto narodowe o nazwie „Święto Bounty”.

W listopadzie tego samego 1856 roku Królowa Wiktoria ustanowiła z Norfolku oddzielną kolonię, która miała własne władze, tylko formalnie podległe gubernatorowi Nowej Południowej Walii. W 1896 autonomia kolonii została zlikwidowana, a na miejsce lokalnych władz został wprowadzony administrator mianowany przez gubernatora Nowej Południowej Walii.

W 1914 Norfolk został formalnie przejęty od Nowej Południowej Walii przez władze federalne jako terytorium zewnętrzne Australii. W 1977 r. mieszkańcy Wysp w referendum opowiedzieli się za utrzymaniem tego statusu, protestując wobec projektów integracji politycznej z Australią. W 1979 roku Norfolk nadano szeroką autonomię dzięki wydanemu wówczas Norfolk Act, który stał się podstawą prawną funkcjonowania Terytorium jako autonomicznej jednostki w ramach terytorium zewnętrznego Australii.

 

Ustrój

Ponieważ Norfolk jest podległy Australii, na wyspie obowiązuje australijski system prawny. Głową Terytorium jest królowa Elżbieta II reprezentowana  przez administratora podległego generalnemu gubernatorowi Australii, który jest co prawda autorytetem politycznym, jednak faktyczną władzę posiadają wybierani przez mieszkańców członkowie norfolskiego rządu z premierem na czele. Prawo wyborcze mieszkańcy wyspy uzyskują po ukończeniu 18 roku życia. Jako Terytorium zewnętrzne Norfolk nie posiada zagranicznych przedstawicielstw dyplomatycznych.

 

 

Bibliografia:

Przeglądowy Atlas Świata. Australazja, Antarktyka, pod red. Rajmunda Mydela i Jerzego Grocha, Kraków 1999.

Lencznarowicz Jan Australia, Warszawa 2005

Popularna Encyklopedia Powszechna. Kontynenty i Państwa - Afryka. Grupa Wydawnicza Bertelsmann. Warszawa 2000

Rickard John Australia. Historia kultury, Wrocław - Warszawa - Kraków 1994

 

W internecie:

www.nf

www.norfolk.gov.nf

www.ni.net.nf

www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/print/nf.html

http://www.taugardens.nlk.nf/images/ni_flag.gif

http://fstec.fjkjt.gov.cn/worldmap/norm_map/norfolk.gif

 

 

 

 

 

Fidżi

Opublikowane jako: Fidżi — Tagi: — admin @ 18:21

fidai-flaga-oficjalna-wzar1

Obszar:                      18 376 km²

Ludność:                     803,000 (1998); 931,741 (2008)

Stolica :                      Suwa (Suva)

Niepodległość              10 października 1970 r.

Ustrój:                         republika

Podział:                       4 okręgi, 1 dependencja, (14 prowincji)

Etnicznie:                    Melanezyjczycy 53%, Azjaci 44%, biali 1%, inni 2% (1998)

Jez. urzędowe:             angielski, fidżyjski

Religie:                        chrześcijanie 53 %(większość metodyści), hindusi 38%, muzułmanie 8%, inni 1%

Analfabetyzm:              8% ludności powyżej 15 lat

Przyrost naturalny:       1,3%

Dł. Życia:                     70 lat (M: 67, K: 73 lat)

Gł. Miasta:                   Suwa, Lautoka , Nandi, Mba, Lambasa

Ludn. miejska:              41%

Ziemia:                         grunty orne 10%, plantacje 4%, użytki zielone 9%, lasy 65%,

pozostałe 12%

Zatrudnienie:                 37% - rolnictwo, 15% - przemysł, 48% - usługi

PNB na 1mieszk.:         3 900 USD (2007)

Zadłużenie:                   213 mln USD

Waluta:                        1 dolar Fidżi = 100 centymów

 

Geografia

Fidżi jest położone na archipelagu, który na obszarze 3 mln km² posiada 332 wyspy. Znajdują  na południowo-zachodnim Pacyfiku (Melanezja), 2000 km na północ od Nowej Zelandii. Od północy Fidżi sąsiaduje z Tuvalu oraz Wallis i Futuna, od wschodu z Tonga, natomiast od zachodu Vanuatu. Największymi wyspami Fidżi, stanowiącymi ok. 87% powierzchni kraju są Viti Levu (10 388 km²) oraz Vanua Levu (5 535 km²). Obie te wyspy są pochodzenia kontynentalnego. Mniejsze wyspy pochodzenia kontynentalno-wulkanicznego to Taveuni, Kandavu, Ngau, Koro, Ovalau, jak również grupa Lau. Pozostałe mniejsze wysepki zbudowane z koralowca bardzo często otoczone są rafami koralowymi.

Najwyższym szczytem Fidżi jest Góra Wiktorii zwana też Tomanivi ( 1 323 m n.p.m.) znajdująca się na Viti Levu. Ogólnie kraj ten charakteryzuje się nizinami lub łagodnymi, opadającymi ku morzu wniesieniami.

Klimat

Strefa klimatu równikowego, wilgotnego oraz wiatry pasatowe z południowego-wschodu sprawiają iż średnia roczna temperatura na Fidżi wynosi ok. 27°C. Najchłodniejszy jest lipiec - 24°C, natomiast najcieplejszym styczeń - 29°C. Główny czas opadów przypada na miesiące letnie (od listopada do marca). W tym okresie cyklony tropikalne nie należą do rzadkości.

Całoroczne rzeki występują tylko na największych wyspach. Najdłuższą rzeką na Fidżi jest Rewa - 130 km. Żyzność gleby zależy od genezy wyspy, wulkaniczne są urodzajne, odwrotnie przedstawia się sytuacja na wyspach koralowych. 65% powierzchni kraju zajmują lasy. Chroniąc przyrodę założono wiele rezerwatów, chociaż rodzima fauna jest bardzo uboga.

fiji

Społeczność Fidżi, w przeszłości melanezyjska, na skutek działalności XIX wiecznych kolonizatorów zmieniła strukturę etniczną tych terenów, osiedlając w tym miejscu robotników z Chin, a najwięcej z Indii. Obecnie Azjaci stanowią 44% ludności Fidżi. Społeczeństwo jest rozmieszczone bardzo nierównomiernie. Zaledwie 110 wysp z 332 jest zamieszkanych. Dodatkowo część z tych wysp zamieszkiwana jest tylko przez określony czas. Ponad 70% mieszkańców Fidżi zamieszkuje na największej wyspie, okupując głównie jej wybrzeża. Najczęściej emigrują do Kanady, Australii lub Nowej Zelandii hindusi. Prawo głosu od 21 roku życia.

Edukacja

Szkoły podstawowe na Fidżi są bezpłatne. Dalsza nauka jest dofinansowywana przez rząd. W stolicy funkcjonują Uniwersytet Południowego Pacyfiku, założony w 1968 roku i współfinansowany przez kraje Oceanii, a także Fidżyjski Instytut Techniki oraz Fidżyjska Szkoła Medyczna.

Gospodarka

Fidżi jest krajem rozwijającym się . Od roku 1982 turystyka jest najbardziej dochodowym sektorem gospodarki. W usługach pracuje 48% aktywnych zawodowo mieszkańców, wypracowując 61% PKB. W rolnictwie pracuje 37% zdolnych do pracy. Dostarczają oni Fidżi kolejne 22% Produktu Krajowego Brutto. Wśród upraw na plantacjach szczególnie popularne są rośliny eksportowe trzcina cukrowa, banany, kokosy. Znaczącą rolę odgrywa też uprawa przypraw, głównie imbiru, pieprzu i gałki muszkatołowej. Mieszkańcy Fidżi na własny użytek uprawiają kukurydzę, ryż, maniok, bataty, ananasy, a także rośliny strączkowe. Hodowla bydła, kóz jak i świń nie jest dobrze rozwinięta, ze względu na małą ilość użytków zielonych. Szczególnie dzięki Japonii, i jej inwestycją rybołówstwo na Fidżi odgrywa ważną rolę. Także poprzez sprzedaż praw do swych terenów połowowych.

Surowce mineralne wydobywane na Fidżi to złoto, srebro i miedź. Niestety brak innych surowców, w tym głównie energetycznych powoduje, iż kraj musi je importować. Mimo to 75% energii elektrycznej zapewnia mieszkańcom kraju elektrownia wodna na Viti Levu.

Z lasów pozyskuje się na eksport  drzewo sandałowe i tekowe.

Przemysł zatrudnia 15% zdolnych zawodowo mieszkańców Fidżi, wytwarzając 17% PKB. Są to głównie drobne przedsiębiorstwa. Wśród najlepiej rozwijających się są przemysł spożywczy, chemiczny, odzieżowy, a także drzewny.

Głównymi partnerami handlowymi Fidżi są: Australia, Nowa Zelandia, USA, Japonia oraz Wielka Brytania. 35% wartości eksportu stanowi cukier, 24% odzież, 10% złoto, 8% ryby, 6% drewno, 1% imbir i olej kokosowy.

Transport

Fidżi posiada 3 440 km dróg, w tym 1 748 km miało w 2000 roku nie utwardzoną nawierzchnie. Jako jedno z niewielu państw Oceanii, ma także 597 km linii kolei wąskotorowej. Kolej służy przede wszystkim do obsługi plantacji trzciny cukrowej. Dogodne położenie kraju sprawia, iż znajduje się na skrzyżowaniu szlaków morskich oraz lotniczych pomiędzy Australią i Nową Zelandią a Ameryką Północną. Z tego względu Fidżi jest ważnym węzłem transportowym i telekomunikacyjnym. Wśród portów morskich największe znaczenie mają porty w Suwie, Lautoce na Viti Levu, a także porty Labasa oraz Savusavu na Vanua Levu, jak również Lwvuka na Ovalau. Spośród 28 lotnisk funkcjonujących w 2007 roku, największe to Nandi oraz Nausori na wyspie Viti Levu, Labasa i Mbua na wyspie Vanua Levu, a także Somosomo na wyspie Taveuni.

Turystyka

Najczęściej odwiedzanym miejscem na Fidżi jest stolica - Suwa. W niej znajduje się większość hoteli o wysokim standardzie, bardzo dobrze zaopatrzone sklepy, a także większość atrakcji turystycznych, spośród których należy wymienić Muzeum Narodowe posiadające ogromną kolekcje zbiorów etnograficznych, a także przyrodniczych. W stolicy znajduje się również ogród botaniczny pełen tropikalnej roślinności.

Inne nadmorskie ośrodki wypoczynkowe na Fidżi to: Signatoka, Douba, Nandi, Tauva, Rakiraki, Lautoka, Savusavu oraz Ovalau. Dla turystów szczególną atrakcją są wycieczki na plantacje trzciny cukrowej i kakao. Tańce zespołów artystycznych na rozżarzonych kamieniach również przyciągają ciekawskich turystów. Jeszcze kilka lat temu rocznie na Fidżi przybywało ok. 360 tys. turystów, głównie z Australii, Nowej Zelandii, Japonii oraz USA. W ostatnim czasie liczby te uległy znacznemu zmniejszeniu na skutek konfliktów wewnętrznych na Fidżi.

Religia

Większość mieszkańców tego kraju przyjęła Chrześcijaństwo 53%. Najwięcej jest metodystów - 37%, oraz katolików - 9%. Druga najliczniejsza grupa religijna to Hinduiści - 38%. Trzecią są muzułmanie - 8%.

Ogólnie używanym językiem jest mający wiele dialektów język fidżyjski - 51%. Drugim językiem rozumianym przez 43,5% mieszkańców Fidżi jest język hindi. Tylko 24,5% mieszkańców tego kraju zna angielski, który jest językiem urzędowym.

Historia

Pierwsi osadnicy przybyli na Fidżi ok. 3,5 tys. lat temu. Nazywa się ich „Ludźmi Lapita”. Najprawdopodobniej dostali się tu z Vanuatu lub Wysp Salomona. Pierwsi Biali zjawili się na tych terenach w 1643 roku. Wtedy to niderlandzki żeglarz Abel Janszoon Tasman odkrył wyspy należące obecnie do Fidżi. Następnym Europejczykiem, który tam zawitał był Brytyjczyk James Cook w 1774 roku. Odkrył on dodatkowo wyspę Turtle (najdalej wysunięta na południe). Kolonizacja rozpoczęła się na dobre w XIX wieku. W roku 1874 wyspy zostały przekazane Wielkiej Brytanii, która uczyniła z nich kolonię. W 1881 dołączyła do niej wyspę Rotuma.

Podczas II wojny światowej żołnierze z Fidżi walczyli w brytyjskich siłach zbrojnych, a w trakcie walk na Pacyfiku stanowiły ważną bazę zaopatrzeniową dla aliantów.

W roku 1970 Fidżi uzyskało niepodległość, jako członek Wspólnoty Narodów. W II połowie lat 80 tych XX wieku nasiliły się walki wewnętrzne pomiędzy autochtonami, a ludnością pochodzenia indyjskiego. Skutkiem tych walk stał się polityczny kryzys na Fidżi. W 1987 r. gen. Sitiveni Rabuka przejął władzę w kraju. Mianował dotychczasowego generalnego - gubernatora  Ratu Sir Penaia Ganilau - prezydentem Fidżi. W tym czasie republika zerwała więzi z Wielką Brytanią. Została przez Brytyjczyków wykluczona ze Wspólnoty Narodów.

W 1990 roku wprowadzono nową konstytucję, która gwarantowała Melanezyjczykom dominację w życiu politycznym. Dwa lata później w wyborach na premiera został wybrany generał Rabuka z Politycznej Partii Fidżi. Reelekcja nastąpiła w 1994 roku.

Prezydent Ganilu zmarł w 1993 roku. Na jego miejsce ustanowiona w 1990 roku, Wielka Rada Wodzów wybrała Ratu Sir Kamisese Mara - wieloletniego premiera kraju.

W tym samym 1990 roku Fidżi uzyskała zwiększoną pomoc (gł. wojskową) od rządu Francji. Pięć lat później relacje pomiędzy Francją i Fidżi popsuły się, ze względu na rozpoczęcie przez Paryż prób nuklearnych na Pacyfiku w 1995 roku. W 1997 uchwalono nową konstytucje, bardziej równą. Wolne i pokojowe wybory odbyły się w 1999 roku. W maju 2000 roku odbył się cywilny zamach stanu. W sierpniu 2001 r. odbyły się wybory parlamentarne. Demokratycznie wybrany rząd z premierem Laisenia Qarase, wygrał też następne wybory w maju 2006. W grudniu tego samego roku Qarase został usunięty ze stanowiska, podczas wojskowego zamachu stanu. Dowódca zamachu, komandor Josaia Voreqe Bainimirama, wskazał siebie jako pełniącego obowiązki prezydenta. W styczniu 2007 Bainimirama został mianowany tymczasowym premierem Fidżi.

Ustrój

Fidżi to republika, z wybieranym przez Wielką Radą Wodzów (80 osób) na 5 - letnią kadencję prezydentem. Wybierany na 5 lat dwu-izbowy parlament stanowi władzę ustawodawczą. Senat składa się z 34 członków, mianowanych przez Wielką Radę Wodzów (wśród nich musi być 24 rdzennych Fidżyjczyków). Izba Reprezentantów wybierana jest w wyborach powszechnych. Rząd sprawuje władzę wykonawczą, ale jest odpowiedzialny przed Izbą Reprezentantów. Premiera mianuje Prezydent.

 

Bibliografia:

Przeglądowy Atlas Świata. Australazja, Antarktyka, pod red. Rajmunda Mydela i Jerzego Grocha, Kraków 1999.

W internecie:

https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/print/fj.html

http://www.fiji.gov.fj/publish/history_culture.shtml

http://www.undp.org.fj/_resources/main/images/maps/fiji.gif

Zdjęcia Vanuatu wykonała Alex Kwintowski - lipiec 2009

Opublikowane jako: Galeria — Tagi: — admin @ 20:01
Starsze wpisy »