Wywiad o Nauru dla radiowej Trójki

Opublikowane jako: Bez kategorii — Tagi:, , , , , , , , , , , — admin @ 19:53

.

NAURU

.


Jeśli ktoś chciałby posłuchać na temat Nauru - zapraszamy do wysłuchania audycji : Świat z lotu Drozda - Polskie Radio/Trójka

pt.: Przekleństwo życia w raju

.

https://www.polskieradio.pl/9/5376/Artykul/2315058,Przeklenstwo-zycia-w-raju

.

trojka1.

Norfolk

Opublikowane jako: Terytoria podległe — Tagi:, , — admin @ 15:37

ni_flag

 

Obszar:                                     34,6 km²

Ludność:                                 2,2 tys. (1998), 2128

Stolica :                                     Kingston              

Ustrój:                                       Terytorium zamorskie (zewnętrzne) Australii    

Podział:                                     jedność administracyjna (Wyspa Norfolk i dwie mniejsze wysepki Phillip i Nepean)

Etnicznie:                               Australijczycy, Nowozelandczycy, Polinezyjczycy

Jez. Urzędowe:                    angielski i norfuk (mieszanka XVIII-wiecznego angielskiego i tahitańskiego)

Religie:                                      anglikanie 34.9%, katolicy 11.7%, Zjednoczony Kościół Australijski 11.2%,

        Adwentyści Dnia Siódmego 2.8%, Australijscy Chrześcijanie 2.4%, Świadkowie Jehowy 0.9%, inne 2.7%, niezadeklarowani 15.2%, ateiści 18.1% (według danych z 2001)

Przyrost naturalny:         0,006%

Struktura wiekowa:         0-14 lat: 20,2 %; 15-64 lata: 63,9%; 65 i więcej lat: 15,9% (według

                                                        danych z 2007)                          

Gł. Miasta:                               Kingston, Burnt Pine, Cascade, Middlegate                 

Zatrudnienie:                       rolnictwo 3%, przemysł 12%, usługi 85%

Waluta:                                     1 dolar australijski = 100 centów

 

 

Geografia

         Norfolk jest wyspą wulkaniczną zbudowaną ze skał bazaltowych, położoną  800 km na południe od Nowej Kaledonii oraz 1680 km na pn. - wsch. od Sydney. Geolodzy szacują, że  wyspa powstała w wyniku erupcji wulkanu ok. 3-2 mln lat temu. Klifowe wybrzeże jest wysokie, dostępne tylko na niewielkim odcinku. Najwyższe wzniesienia, Mount Bates (319 m.) oraz Mount Pitt, osiąga wysokość 317 m n.p.m. Długość linii brzegowej wynosi 32 km. W części wyspa otoczona rafą koralową.

Norfolk położony jest w strefie klimatu zwrotnikowego morskiego. Klimat ten odznacza się małymi wahaniami temperatur w ciągu roku. Średnia roczna temperatura wynosi ok. 20°C i waha się pomiędzy 10° a 30°, rzadko przekraczając te granice. Roczna suma opadów wynosi ok. 1400 mm. Naturalnym zagrożeniem wynikającym z położenia geograficznego są tajfuny.

Na wyspie rośnie 174 gatunków rodzimej roślinności, z czego aż 51 to endemity. 18 spośród nich to rośliny bardzo rzadkie i trudne do spotkania nawet na tak niewielkim obszarze. Narbardziej znaną spośród nich jest araukaria, zwana sosną norfolską. Fauna bogata w gadu i ptaki, pozbawiona była płazów i ssaków.  Na Norfolk znajduje się Park Narodowy obejmujący 10% powierzchni terytorium, który został utworzony przede wszystkim w celu chronienia subtropikalnego lasu deszczowego. Środowisko naturalne wysepki Phillip uległo dewastacji w wyniku sprowadzenia na nią świń i królików, których zbyt duża ilość zakłóciła równowagę ekologiczną tego miejsca.

Na wyspie mieszka ok. 2,2 tys. ludzi. Oprócz Australijczyków i Nowozelandczyków żyją tu również Norfolczycy. Ci ostatni uważają się za potomków zesłańców ze statku „Bounty”, którzy zostali w 1856 roku przesiedleni z Wyspy Pitcairn. Oni posługują się odrębnym językiem, zwanym norfolskim (to połączenie XVIII wiecznego angielskiego z thaitańskim). Ludność miejska stanowi ok. 45%, ponad 1tys. mieszkańców żyje w Kingston

norfolk

Gospodarka

Mieszkańcy Terytorium utrzymują się głównie z turystyki i usług (90% zatrudnienia), choć dość ważną gałęzią gospodarki jest również rolnictwo i rybołówstwo (10%). Większość niezbędnych artykułów sprowadzanych jest z Australii i Nowej Zelandii drogą morską, ale Norfolk nie tylko importuje, lecz także eksportuje niektóre towary - są to głównie produkty rolnicze, przede wszystkim owoce (cytrusy, banany, awokado) i warzywa, ale także wołowina. Co ciekawe, na Norfolk uprawia się araucarię i palmy Kentia na nasiona, które są produktem eksportowym, tak jak znaczki pocztowe i rękodzieło.

Norfolk oprócz kontaktów gospodarczych z Australią i Nową Zelandią utrzymuje też kontakty handlowe z Azją i w nikłym stopniu z państwami europejskimi. Środkiem płatniczym używanym na wyspie jest dolar australijski.

Morska strefa ekonomiczna wokół Norfolk została wyodrębniona przez władze australijskie i wynosi 200 mil morskich, czyli 370 km. Strefa ta dotyczy głównie obszaru połowów ryb. Natomiast strefa przybrzeżna Norfolk obejmuje 3 mile morskie, czyli około 6 km.

 

Kultura i społeczeństwo

Chociaż nie można mówić o „macierzystej” kulturze wyspy sprzed czasów zasiedlenia przez osadników z Pitcairn, to jednak dzisiejsza kultura norfolska nie stanowi tylko jednej z odmian kultur białego człowieka. Została ona ukształtowana częściowo przez wpływy brytyjskie, częściowo tahitańskie. Przykładem tego konglomeratu jest chociażby język Norfuk - powstały na bazie XVIII - wiecznego języka angielskiego i tahitańskiego. Język ten został uznany w 2005 roku jako drugi oficjalny język na Norfolk.

Norfoldczycy są bardzo towarzyscy i wiele czasu spędzają poza domem, najczęściej nad wodą, łowiąc ryby lub pływając. Są gościnni, która to cecha jest bardzo przydatna w ich przypadku, gdyż utrzymują się głównie z turystyki.

Religia odgrywa w życiu mieszkańców Norfolk dość istotną funkcję, ale praktyka religijna to domena przede wszystkim starszego pokolenia. Najwięcej jest anglikanów, katolików i wyznawców Zjednoczonego Kościoła Australijskiego.

Jedną z bardziej znanych postaci na Norfolk jest australijska pisarka Colleen McCullough autorka znanych powieści, m.in. serii Masters of Rome, czy też najbardziej chyba znanego w Polsce dzieła Ptaki ciernistych krzewów (The Thorn Birds), na podstawie którego nakręcono w 1983 r. popularny serial z Richardem Chamberlainem w jednej z głównych ról. McCullough przebywała na Norfolk jedynie przez kilka lat (obecnie mieszka w Sydney), ale Norfoldczycy do dziś chętnie chwalą się pisarką.

            Na wyspie Norfolk wychodzą dwie gazety tygodniowe: „The Norfolk Islander”  (ukazuje się od 1965 roku) i „The Norfolk Window to the World”, która ma swoją wersję internetową (www.norfolkonline.nlk.nf). Działa również całodobowe lokalne Radio Norfolk i lokalna telewizja. Od 1998 roku  Norfolk ma swoje oficjalne strony internetowe i własną domenę „.nf”.

Liczebność społeczności norfoldzkiej jest niewielka, z tego też względu rzadko dochodzi tu do spektakularnych przestępstw. W XXI wieku odnotowano dwa morderstwa (2002, 2006), jednak zaznaczyć trzeba, że podobna zbrodnia wydarzyła się tu ostatnio w 1855 roku. Tak więc wyspę można nazwać swoistą „oazą spokoju”.

Przyrost naturalny na Norfolk jest bardzo niski. Jest kilka powodów takiego stanu rzeczy. Po pierwsze rodzi się tu stosunkowo niewiele dzieci, a po drugie utrzymuje się wysoki wskaźnik emigracji. Wyspa może zapewnić swoim mieszkańcom edukację jedynie na elementarnym poziomie - kształcone są tu dzieci do 12-go roku życia, tak więc zjawiskiem zupełnie naturalnym jest wysyłanie nastolatków na dalszą naukę na kontynent australijski, gdzie kończą szkoły średnie i często także studia. Niewielu z nich powraca na wyspę. Oprócz tego niski rozwój ekonomiczny wyspy jest też powodem, dla którego wyspę opuszcza całkiem spora liczba osób w  wieku produkcyjnym.

Ze względu na niewielką liczbą nazwisk używanych na wyspie zawartość norfoldzkiej książki telefonicznej jest dość nietypowa. Dla ułatwienia znalezienia odpowiedniej osoby umieszczono tam bowiem przezwiska, z których większość brzmi doprawdy mało oficjalnie. Tak więc w książce można wyszukać numery telefoniczne do takich osób jak np. Cane Toad, Dar Bizziebee, Kik Kik, Lettuce Leaf, Mutty, Oot, Paw Paw, Snoop, Tarzan, czy Wiggy.

 

Turystyka

Ze względu na bardzo słabo rozwiniętą gospodarkę mieszkańcy Norfolk utrzymują się w dużej mierze z turystyki. Sprzyjają temu atrakcyjne warunki przyrodnicze. Jedyne duże osady to Burnt Pine, gdzie znajdują się sklepy, poczta i inne budynki użyteczności publicznej oraz Kingston, które jest stolicą terytorium. W obydwóch miastach znajdują się hotele, jednak prawdziwym centrum turystycznym wyspy jest Burnt Pine, gdyż Kingston jest jedynie miastem ceremonii urzędowych i siedzibą władz Terytorium.

Główną atrakcją Norfolk, ściągającą na wyspę turystów jest oczywiście przyroda. Na Norfolk nie ma ani autostrad, ani większych dróg - długość wszystkich dróg na wyspie wynosi zaledwie 80 km. Nie ma tu także - co może dziwić -  portów. Do celów załadunkowych i rozładunkowych służą duże mola znajdujące się na nabrzeżach Kingstone i Cascade. Duże statki nie mogą podpływać za blisko i zwykle rozładunku dokonuje się partiami, korzystając z kursujących od statku do brzegu mniejszych łodzi. Taki nietypowy rozładunek oprócz tego, że jest uciążliwy jest równocześnie jedną z atrakcji chętnie obserwowaną przez odwiedzających wyspę.

Norfolk posiada za to oczywiście lotnisko. Na wyspę dolecieć można z Australii i Nowej Zelandii; obowiązuje ruch samochodowy lewostronny, brak transportu publicznego

Większość turystów przybywa tu właśnie drogą lotniczą. Lotnisko zostało zbudowane podczas II wojny światowej i było wówczas ważnym punktem strategicznym w walkach z wojskami japońskimi. Obecnie samoloty lądujące na Norfolk kursują do kilku miast australijskich, ale także do Nowej Zelandii, Nowej Kaledonii i na Wyspy Salomona.

 

Historia

Nie wiele jest potwierdzonych informacji na temat Norfolk, przed przybyciem Białych. Wyspa została odkryta w 1774 r. przez Jamesa Cooka. W 1788 wyspa została anektowana przez Wielką Brytanię i wcielona w skład kolonii Nowa Południowa Walia. Po aneksji na wyspie została założona kolonia karna, która funkcjonowała do 1814. Była to jedna z najcięższych brytyjskich kolonii karnych, do której zsyłani byli najbardziej niebezpieczni więźniowie. Wyspa ze względu na izolację geograficzną świetnie sprawdzała się jako „naturalne więzienie”. Ponowne zasiedlenie wyspy nastąpiło w roku 1825, a w 1844 wyspa została przekazana kolonii Ziemia Van Diemana (obecna Tasmania). Kolonia karna funkcjonowała do 1855 roku, po czym wyspa ponownie została opuszczona.

W 1856 roku wyspa została ponownie zasiedlona, tym razem przez potomków tahitańczyków i buntowników z okrętu HMS Bounty, którzy przenieśli się tu z wyspy Pitcairn. Na cześć tego wydarzenia co roku 8 czerwca obchodzone jest na Norfolk święto narodowe o nazwie „Święto Bounty”.

W listopadzie tego samego 1856 roku Królowa Wiktoria ustanowiła z Norfolku oddzielną kolonię, która miała własne władze, tylko formalnie podległe gubernatorowi Nowej Południowej Walii. W 1896 autonomia kolonii została zlikwidowana, a na miejsce lokalnych władz został wprowadzony administrator mianowany przez gubernatora Nowej Południowej Walii.

W 1914 Norfolk został formalnie przejęty od Nowej Południowej Walii przez władze federalne jako terytorium zewnętrzne Australii. W 1977 r. mieszkańcy Wysp w referendum opowiedzieli się za utrzymaniem tego statusu, protestując wobec projektów integracji politycznej z Australią. W 1979 roku Norfolk nadano szeroką autonomię dzięki wydanemu wówczas Norfolk Act, który stał się podstawą prawną funkcjonowania Terytorium jako autonomicznej jednostki w ramach terytorium zewnętrznego Australii.

 

Ustrój

Ponieważ Norfolk jest podległy Australii, na wyspie obowiązuje australijski system prawny. Głową Terytorium jest królowa Elżbieta II reprezentowana  przez administratora podległego generalnemu gubernatorowi Australii, który jest co prawda autorytetem politycznym, jednak faktyczną władzę posiadają wybierani przez mieszkańców członkowie norfolskiego rządu z premierem na czele. Prawo wyborcze mieszkańcy wyspy uzyskują po ukończeniu 18 roku życia. Jako Terytorium zewnętrzne Norfolk nie posiada zagranicznych przedstawicielstw dyplomatycznych.

 

 

Bibliografia:

Przeglądowy Atlas Świata. Australazja, Antarktyka, pod red. Rajmunda Mydela i Jerzego Grocha, Kraków 1999.

Lencznarowicz Jan Australia, Warszawa 2005

Popularna Encyklopedia Powszechna. Kontynenty i Państwa - Afryka. Grupa Wydawnicza Bertelsmann. Warszawa 2000

Rickard John Australia. Historia kultury, Wrocław - Warszawa - Kraków 1994

 

W internecie:

www.nf

www.norfolk.gov.nf

www.ni.net.nf

www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/print/nf.html

http://www.taugardens.nlk.nf/images/ni_flag.gif

http://fstec.fjkjt.gov.cn/worldmap/norm_map/norfolk.gif

 

 

 

 

 

Pitcairn

Opublikowane jako: Pitcairn — Tagi:, , — admin @ 15:55

 

 pc-lgflag

 

Obszar:                      47 km²

Ludność:                    54 (1998); 48 (2008)

Stolica :                      Adamstown (jedyne miasto)

Ustrój:                         terytorium zamorskie Wielkiej Brytanii

Podział:                      jedność administracyjna

Etnicznie:                    biali (Europejczycy)

Jez. urzędowe:           angielski, pitkern

Religie:                       Adwentyści dnia siódmego (100%)

Ludność  miejska:      100%

Zatrudnienie:              80% - rolnictwo, 10% - przemysł, 10%- usługi

Waluta:                       1 dolar nowozelandzki =100 centymów

 

 

Geografia

Wyspy Pitcairn leżą na południowym Pacyfiku, w połowie drogi między Peru a Nową Zelandią. Oddalony od Tahiti o ok. 2170 km archipelag składa się z 4 wysp: Pitcairn, Oeno, Ducie i Henderson. Jedynie wyspa Pitcairn jest zamieszkana. Jest ona pochodzenia wulkanicznego, a jej powierzchnia wynosi 4,5 km². Najwyższy jej szczyt to Pawala Valley Ridge - 347 m n.p.m. Długość linii brzegowej wynosi 51 km. Klimat gorący, podzwrotnikowy, ze średnią temperaturą w sierpniu 18°C oraz 24°C w lutym. Pora deszczowa trwa od marca do listopada. Naturalną roślinnością na tych terenach jest znacznie przetrzebiony las tropikalny (wewnątrz wyspy) i las mangrowy (na wybrzeżach). Jedyną osadą na wyspie jest Adamstown, liczba ludności wynosi około 50 osób.

 pitcairngroup

 

Historia

Przez Polinezyjczyków wyspa została zasiedlona między XII-XIV w. n.e. Najprawdopodobniej byli to mieszkańcy Wyspy Wielkanocnej, gdyż odnaleziono pozostałości kamiennych posągów podobnych do tych z Rapa Nui. Inna teoria podaje możliwość osadnictwa z Markizów. Wyspa Pitcairn została odkryta w 1767 przez angielskiego żeglarza R. Pitcairna, z załogi statku H.M.S. Swallow, Philipa Cartereta i nazwana na jego cześć. W 1789 roku miał miejsce sławny bunt na statku Bounty, poprowadzony przez oficera Fletcher’a Christian’a. Buntownicy umieścili kapitana statku, William’a Blight’a, w szalupie i popłynęli wpierw na Tahiti, skąd ukradli miejscowe kobiety, a potem na niezamieszkałą wyspę Pitcairn, gdzie podpalili swój statek i osiedlili się. Ich życie było jednak dość burzliwe, naznaczone alkoholizmem i rywalizacją o kobiety. Po dziesięciu latach na wyspie pozostał już tylko jeden mężczyzna - John Adams. Postanowił zbudować na wyspie spokojne społeczeństwo. Wyedukował i nawracał pozostałe kobiety oraz dzieci na podstawie Biblii z wraku Bounty.

Pierwszy kontakt ze światem zewnętrznym nastąpił w roku 1808, kiedy amerykański statek Topaz dopłynął na wyspę.

W roku 1814 wyspa została odkryta przez flotę brytyjską. John’owi Adams’owi udzielono amnestii.

W roku 1831 wyspiarze wyemigrowali na Tahiti, lecz wrócili po 6 miesiącach.

W roku 1838 wyspa została włączona do Imperium Brytyjskiego.

W roku 1856 nastąpiła kolejna próba przesiedlenia, tym razem na wyspę Norfolk. Jednak wiele mieszkańców wróciło po kilkunastu miesiącach, nie mogąc się przyzwyczaić do życia w nowym kraju.

W roku 1886, po otrzymaniu materiałów religijnych od Adwentystów Dnia Siódmego, większość mieszkańców opuściło kościół anglikański i przyjęło nową wiarę.

W XX wieku następował spadek ludności wyspy, spowodowany głownie emigracją do Nowej Zelandii. Od 1914 roku, Wyspa Pitcairn stała się przystankiem na drodze z Panamy do Nowej Zelandii. Był to ostateczny kres izolacji wyspy.

W 1957 r. odnaleziono szczątki statku Bounty. W roku 2004 wyspą wstrząsnęło oskarżenie 7 mężczyzn przez miejscowe kobiety o wieloletnie wykorzystywanie seksualne. W wyniku sprawy sądowej 6 z nich zostało skazanych na więzienie i prace społeczne.

 

 

Gospodarka

Na Pitcairn istnieje możliwość hodowania wielu owoców i warzyw, m.in. cytrusów, trzciny cukrowej, arbuzów, bananów i fasoli. Mieszkańcy zajmują się rolnictwem, rybołówstwem i drobnym rzemiosłem. Handel nie stanowi istotnego źródła dochodów z powodu izolacji wyspy, a główne towary eksportowe to miód, znaczki pocztowe i rękodzieło. Z powodu surowego trybu życia (zakaz spożywania wieprzowiny, alkoholu, palenia tytoniu, tańczenia itp.) oraz braku perspektyw znaczna część młodych mieszkańców Pitcairn wyemigrowała, gł. do Nowej Zelandii. Jedynym większym partnerem handlowym jest Nowa Zelandia, skąd sprowadza się lekarstwa, artykuły spożywcze, maszyny a także inne artykuły przemysłowe.

 

Transport

Wyspa Pitcairn nie ma portu, ani lotniska. Jedyny możliwy sposób dotarcia, to zacumowanie statku niedaleko wyspy i dopłynięcie łodzią do Bounty Bay. Kontakt ze światem zapewnia telefon satelitarny i Internet, który jest dostępny w każdym domu. Sieć drogowa wynosi ok. 7 km, brak kolei.

 

Polityka

Głową państwa jest królowa Wielkiej Brytanii, reprezentowana przez Gubernatora (Governor), którym jest ambasador brytyjski w Nowej Zelandii. Sprawami bieżącymi na wyspie zajmuje się burmistrz (mayor), wybierany co trzy lata. Ciałem legislacyjnym i sądowniczym jest Rada Wyspy (Island Council), która składa się z 10 członków. Nie istnieją żadne partie polityczne.

 

Kultura i religia

Język pitkern jest kreolem języka angielskiego i tahitańskiego, z domieszką gwary marynarskiej.  Kultura mieszkańców jest mieszanką kultury angielskiej i tahitańskiej. Wcześniej wielką rolę odgrywał kościół Adwentystów, lecz w ostatnich latach nastąpił spadek religijności.

 

 

 

 

Bibliografia:

 

T. Olszewski, Geografia ekonomiczna Australii i Oceanii, Warszawa 1975

 

Przeglądowy Atlas Świata. Australazja, Antarktyka, pod red. Rajmunda Mydela i Jerzego Grocha, Kraków 1999

 

Strony internetowe:

 

http://www.pitcairn.pn/

 

http://library.puc.edu/pitcairn/index.shtml

 

http://oceania.stosunki.pl/pt/

 

https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/pc.html

 

http://encyklopedia.pwn.pl/haslo.php?id=4197287

 

http://library.puc.edu/pitcairn/pitcairn/history.shtml

 

http://library.puc.edu/pitcairn/pitcairn/islands-map.shtml

 

https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/flags/flagtemplate_PC.html